O Obławie Augustowskiej w Berlinie | Inauguracja nowego cyklu „Po co nam dziś pomniki?” - Instytut Pileckiego
O Obławie Augustowskiej w Berlinie | Inauguracja nowego cyklu „Po co nam dziś pomniki?”
W berlińskim Instytucie Pileckiego pracownicy Domu Pamięci Obławy Augustowskiej oraz architekci Florian Mausbach i Czesław Bielecki dyskutowali o przemocy w historii, kulturze pamięci i społecznej roli miejsc pamięci.
Spotkanie zainaugurowało nowy cyklu spotkań w Instytucie Pileckiego w Berlinie „Po co nam dziś pomniki?”. Pierwsza dyskusja w serii toczyła się wokół pamięci o Obławie Augustowskiej.
Dom Pamięci Obławy Augustowskiej
Aleksandra Czerobska, kierownik działu ds. Upamiętnienia Obławy Augustowskiej, przedstawiła działalność Instytutu Pileckiego w Augustowie, jego aktywność w zakresie kultury pamięci i polityki edukacyjnej. Zaprezentowała etapy powstawania Domu Pamięci i historię Domu Turka. Czerobska pokazała, jak silny wpływ na społeczeństwo obywatelskie wywiera Instytut – przez inicjatywy edukacyjne i dialog z krewnymi ofiar. Szczególnie podkreślała rolę młodego pokolenia, bez którego trudno wyobrazić sobie ciągłość w kulturze pamięci.
Obława Augustowska – historia i konsekwencje
Dr Łukasz Faszcza przedstawił berlińskiej publiczności przebieg i konsekwencje Obławy Augustowskiej – największej zbrodni komunistycznej w powojennej Polsce. Przedstawił różne hipotezy dotyczące działań jednostek radzieckich. Uzmysłowił słuchaczom bolesne skutki przez wiele lat zakłamywanej, nierozliczonej zbrodni, które rodziny ofiar odczuwają do dziś.
Pomniki a społeczne doświadczenie pamięci
W drugiej części wydarzenia architekci Florian Mausbach i Czesław Bielecki zastanawiali się nad różnymi doświadczeniami historycznymi i kulturami pamięci w Niemczech i Polsce.
„Problem z pomnikami w Niemczech polega na tym, że nie ma możliwości opłakiwania zmarłych. Ale jest jeszcze jedna trudność: nie ma możliwości świętowania. Dlatego do dziś nie mamy pomnika poświęconego pokojowej rewolucji” – powiedział Florian Mausbach.
Różnice w kulturach pamięci Polski i Niemiec
Architekci omówili też estetyczne i koncepcyjne różnice w Polsce i Niemczech w podejściu do architektury pamięci.
Mausbach podkreślił oczywistą, fundamentalną różnicę w kulturach pamięci obu państw: „Polska była ofiarą niemieckiej przemocy. Niemcy byli sprawcami”. Podkreślił również społeczne znaczenie miejsc pamięci: „Ludzie potrzebują miejsc, w których mogą opłakiwać zmarłych”.
Czesław Bielecki mówił o tym czym powinno odznaczać się miejsce pamięci - „Moim zdaniem należy pozwolić miejscu wyrazić swoją duszę. Nie zawsze musi to być ogromny pomnik”.
Dyskusja umiejscowiła miejsce pamięci i wystawę w Augustowie w niemiecko-polskim dyskursie pamięci. Właśnie to jest celem kolejnych, już zaplanowanych wydarzeń: wydobycie różnic między obiema kulturami pamięci i produktywne wprowadzenie ich do dyskusji.
Poniżej zapis video spotkania.
Zobacz także
- Tysiące uczestników rajdu „Pojezierze Augustowskie 2026” odwiedziło Dom Pamięci Obławy Augustowskiej
Aktualności
Tysiące uczestników rajdu „Pojezierze Augustowskie 2026” odwiedziło Dom Pamięci Obławy Augustowskiej
11 kwietnia 2026 r. odbył się międzynarodowy rajd pieszy „Pojezierze Augustowskie”, który zgromadził blisko 4 tysiące uczestników. Każda z pięciu tras wydarzenia prowadziła przez teren Domu Pamięci Obławy Augustowskiej.
- W trosce o pamięć i przyszłość. Instytut Pileckiego podpisał porozumienie z Gminą Miastem Augustów
Aktualności
W trosce o pamięć i przyszłość. Instytut Pileckiego podpisał porozumienie z Gminą Miastem Augustów
W trosce o pamięć i przyszłość, w przekonaniu, że pamięć o przeszłości stanowi fundament naszej tożsamości, a rzetelna wiedza historyczna pomaga budować odpowiedzialne społeczeństwo, Gmina Miasto Augustów zawarła porozumienie z Instytutem Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego.
- Święto Wojsk Inżynieryjnych. Uroczyste obchody
Aktualności
Święto Wojsk Inżynieryjnych. Uroczyste obchody
16 kwietnia przypada Święto Wojsk Inżynieryjnych, które w tym roku obchodziliśmy w Augustowie. To właśnie tutaj decyzją Ministra Obrony Narodowej został powołany, stacjonuje i dynamicznie się rozwija 1. Batalion Saperów.
- Rocznice masowej deportacji i Zbrodni Katyńskiej. Uroczystości w Augustowie
Aktualności
Rocznice masowej deportacji i Zbrodni Katyńskiej. Uroczystości w Augustowie
13 kwietnia 1940 r. przypadają dwie ważne rocznice. To data drugiej masowej deportacji polskich obywateli w głąb ZSRR. To także rocznica Zbrodni Katyńskiej.
- Witold Urbanowicz. Pierwsze spotkanie w cyklu „Biografie Suwalszczyzny”
Aktualności
Witold Urbanowicz. Pierwsze spotkanie w cyklu „Biografie Suwalszczyzny”
30 marca w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej odbyło się pierwsze wydarzenie z cyklu „Biografie Suwalszczyzny”, poświęcone generałowi brygady, pilotowi Witoldowi Urbanowiczowi. Zorganizowano je w 118. rocznicę jego urodzin.
- Tu zaczynają się historie. Biografie z Suwalszczyzny - generał Witold Urbanowicz – dowódca Dywizjonu 303
Aktualności
Tu zaczynają się historie. Biografie z Suwalszczyzny - generał Witold Urbanowicz – dowódca Dywizjonu 303
Generał Witold Urbanowicz będzie bohaterem pierwszej odsłony cyklu Tu zaczynają się historie. Biografie z Suwalszczyzny. Spotkanie odbędzie się 30 marca w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej.
- Dom Pamięci Obławy Augustowskiej partnerem Rajdu Pieszego Pojezierze Augustowskie ‘26
Aktualności
Dom Pamięci Obławy Augustowskiej partnerem Rajdu Pieszego Pojezierze Augustowskie ‘26
Oddział Instytutu Pileckiego – Dom Pamięci Obławy Augustowskiej podjął współpracę z litewską firmą TrekTours - organizatorem międzynarodowego Rajdu Pieszego Pojezierze Augustowskie ’26 Presented by Columbia.
- „Cichy front”. Pokaz spektaklu
Aktualności
„Cichy front”. Pokaz spektaklu
W Augustowie odbył się pokaz spektaklu „Cichy front” w reżyserii Piotra Trentowskiego, przygotowany i zaprezentowany przez Teatr Muzyczny Druga Zwrotka. Wydarzenie było ważnym elementem popularyzowania historii wśród mieszkańców miasta.
- „Popiół i diament”. Projekcja filmu i dyskusja
Aktualności
„Popiół i diament”. Projekcja filmu i dyskusja
Z okazji setnej rocznicy urodzin Andrzeja Wajdy, w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej zorganizowana została projekcja filmu „Popiół i diament”. Rok 2026 Senat ogłosił rokiem tego reżysera.
- Debata „Dziedzictwo powojennego podziemia – wzór obywatelski czy tragiczna konieczność?”
Aktualności
Debata „Dziedzictwo powojennego podziemia – wzór obywatelski czy tragiczna konieczność?”
Za nami debata w w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej poświęcona powojennym losom podziemia niepodległościowego.
- Obchody Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”
Aktualności
Obchody Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”
W Augustowie 1 marca 2026 r. zakończył się dwudniowy program obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych.
- 100. rocznica urodzin Andrzeja Wajdy: Pokaz filmu „Popiół i diament”
Aktualności
100. rocznica urodzin Andrzeja Wajdy: Pokaz filmu „Popiół i diament”
Dom Pamięci Obławy Augustowskiej organizuje wyjątkowy wieczór filmowy. W setną rocznicę urodzin jednego z najwybitniejszych polskich reżyserów, Andrzeja Wajdy, będzie można wspólnie obejrzeć jego arcydzieło.