O Obławie Augustowskiej w Berlinie | Inauguracja nowego cyklu „Po co nam dziś pomniki?” - Instytut Pileckiego

O Obławie Augustowskiej w Berlinie | Inauguracja nowego cyklu „Po co nam dziś pomniki?”

W berlińskim Instytucie Pileckiego pracownicy Domu Pamięci Obławy Augustowskiej oraz architekci Florian Mausbach i Czesław Bielecki dyskutowali o przemocy w historii, kulturze pamięci i społecznej roli miejsc pamięci.

Spotkanie zainaugurowało nowy cyklu spotkań w Instytucie Pileckiego w Berlinie „Po co nam dziś pomniki?”. Pierwsza dyskusja w serii toczyła się wokół pamięci o Obławie Augustowskiej. 

Aleksandra Czerobska w Instytucie Pileckiego w Berlinie

Dom Pamięci Obławy Augustowskiej

Aleksandra Czerobska, kierownik działu ds. Upamiętnienia Obławy Augustowskiej, przedstawiła działalność Instytutu Pileckiego w Augustowie, jego aktywność w zakresie kultury pamięci i polityki edukacyjnej. Zaprezentowała etapy powstawania Domu Pamięci i historię Domu Turka. Czerobska pokazała, jak silny wpływ na społeczeństwo obywatelskie wywiera Instytut – przez inicjatywy edukacyjne i dialog z krewnymi ofiar. Szczególnie podkreślała rolę młodego pokolenia, bez którego trudno wyobrazić sobie ciągłość w kulturze pamięci.

Łukasz Faszcza

Obława Augustowska – historia i konsekwencje

Dr Łukasz Faszcza przedstawił berlińskiej publiczności przebieg i konsekwencje Obławy Augustowskiej – największej zbrodni komunistycznej w powojennej Polsce. Przedstawił różne hipotezy dotyczące działań jednostek radzieckich. Uzmysłowił słuchaczom bolesne skutki przez wiele lat zakłamywanej, nierozliczonej zbrodni, które rodziny ofiar odczuwają do dziś.  

Florian Mausbach i Czesław Bielecki

Pomniki a społeczne doświadczenie pamięci

W drugiej części wydarzenia architekci Florian Mausbach i Czesław Bielecki zastanawiali się nad różnymi doświadczeniami historycznymi i kulturami pamięci w Niemczech i Polsce.

„Problem z pomnikami w Niemczech polega na tym, że nie ma możliwości opłakiwania zmarłych. Ale jest jeszcze jedna trudność: nie ma możliwości świętowania. Dlatego do dziś nie mamy pomnika poświęconego pokojowej rewolucji” – powiedział Florian Mausbach.

Różnice w kulturach pamięci Polski i Niemiec

Architekci omówili też estetyczne i koncepcyjne różnice w Polsce i Niemczech w podejściu do architektury pamięci.

Mausbach podkreślił oczywistą, fundamentalną różnicę w kulturach pamięci obu państw: „Polska była ofiarą niemieckiej przemocy. Niemcy byli sprawcami”. Podkreślił również społeczne znaczenie miejsc pamięci: „Ludzie potrzebują miejsc, w których mogą opłakiwać zmarłych”.

Czesław Bielecki mówił o tym czym powinno odznaczać się miejsce pamięci - „Moim zdaniem należy pozwolić miejscu wyrazić swoją duszę. Nie zawsze musi to być ogromny pomnik”.   

Dyskusja umiejscowiła miejsce pamięci i wystawę w Augustowie w niemiecko-polskim dyskursie pamięci. Właśnie to jest celem kolejnych, już zaplanowanych wydarzeń: wydobycie różnic między obiema kulturami pamięci i produktywne wprowadzenie ich do dyskusji.

Poniżej zapis video spotkania. 

Zobacz także