O Obławie Augustowskiej w Berlinie | Inauguracja nowego cyklu „Po co nam dziś pomniki?” - Instytut Pileckiego
27.02.2026 (PT)
O Obławie Augustowskiej w Berlinie | Inauguracja nowego cyklu „Po co nam dziś pomniki?”
W berlińskim Instytucie Pileckiego pracownicy Domu Pamięci Obławy Augustowskiej oraz architekci Florian Mausbach i Czesław Bielecki dyskutowali o przemocy w historii, kulturze pamięci i społecznej roli miejsc pamięci.
Spotkanie zainaugurowało nowy cyklu spotkań w Instytucie Pileckiego w Berlinie „Po co nam dziś pomniki?”. Pierwsza dyskusja w serii toczyła się wokół pamięci o Obławie Augustowskiej.
Dom Pamięci Obławy Augustowskiej
Aleksandra Czerobska, kierownik działu ds. Upamiętnienia Obławy Augustowskiej, przedstawiła działalność Instytutu Pileckiego w Augustowie, jego aktywność w zakresie kultury pamięci i polityki edukacyjnej. Zaprezentowała etapy powstawania Domu Pamięci i historię Domu Turka. Czerobska pokazała, jak silny wpływ na społeczeństwo obywatelskie wywiera Instytut – przez inicjatywy edukacyjne i dialog z krewnymi ofiar. Szczególnie podkreślała rolę młodego pokolenia, bez którego trudno wyobrazić sobie ciągłość w kulturze pamięci.
Obława Augustowska – historia i konsekwencje
Dr Łukasz Faszcza przedstawił berlińskiej publiczności przebieg i konsekwencje Obławy Augustowskiej – największej zbrodni komunistycznej w powojennej Polsce. Przedstawił różne hipotezy dotyczące działań jednostek radzieckich. Uzmysłowił słuchaczom bolesne skutki przez wiele lat zakłamywanej, nierozliczonej zbrodni, które rodziny ofiar odczuwają do dziś.
Pomniki a społeczne doświadczenie pamięci
W drugiej części wydarzenia architekci Florian Mausbach i Czesław Bielecki zastanawiali się nad różnymi doświadczeniami historycznymi i kulturami pamięci w Niemczech i Polsce.
„Problem z pomnikami w Niemczech polega na tym, że nie ma możliwości opłakiwania zmarłych. Ale jest jeszcze jedna trudność: nie ma możliwości świętowania. Dlatego do dziś nie mamy pomnika poświęconego pokojowej rewolucji” – powiedział Florian Mausbach.
Różnice w kulturach pamięci Polski i Niemiec
Architekci omówili też estetyczne i koncepcyjne różnice w Polsce i Niemczech w podejściu do architektury pamięci.
Mausbach podkreślił oczywistą, fundamentalną różnicę w kulturach pamięci obu państw: „Polska była ofiarą niemieckiej przemocy. Niemcy byli sprawcami”. Podkreślił również społeczne znaczenie miejsc pamięci: „Ludzie potrzebują miejsc, w których mogą opłakiwać zmarłych”.
Czesław Bielecki mówił o tym czym powinno odznaczać się miejsce pamięci - „Moim zdaniem należy pozwolić miejscu wyrazić swoją duszę. Nie zawsze musi to być ogromny pomnik”.
Dyskusja umiejscowiła miejsce pamięci i wystawę w Augustowie w niemiecko-polskim dyskursie pamięci. Właśnie to jest celem kolejnych, już zaplanowanych wydarzeń: wydobycie różnic między obiema kulturami pamięci i produktywne wprowadzenie ich do dyskusji.
Poniżej zapis video spotkania.
Zobacz także
- „Podwójna czerwień”. Międzynarodowa konferencja naukowa w Augustowie
Aktualności
„Podwójna czerwień”. Międzynarodowa konferencja naukowa w Augustowie
W dniach 5-6 listopada w oddziale Instytutu Pileckiego w Augustowie odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa pt. „Podwójna czerwień. Sowieckie represje w Europie Środkowo-Wschodniej 1939-1941/1944-1946”.
- Zaduszki muzealne z Instytutem Pileckiego
Aktualności
Zaduszki muzealne z Instytutem Pileckiego
Serdecznie zapraszamy na Zaduszki Muzealne z Instytutem Pileckiego w Augustowie!
- [5-6 listopada] Międzynarodowa konferencja: Podwójna czerwień. Sowieckie represje w Europie Środkowo-Wschodniej 1939–1941/1944–1946
Aktualności
[5-6 listopada] Międzynarodowa konferencja: Podwójna czerwień. Sowieckie represje w Europie Środkowo-Wschodniej 1939–1941/1944–1946
W dniach 5-6 listopada 2026 w oddziale Instytutu Pileckiego w Augustowie odbędzie się międzynarodowa konferencja naukowa pt. „Podwójna czerwień. Sowieckie represje w Europie Środkowo-Wschodniej 1939–1941/1944–1946". Wśród prelegentów wystąpią przedstawiciele Instytutu Pamięci Narodowej, Polskiej Akademii Nauk, Instytutu Pileckiego oraz innych placówek historycznych z Augustowa, Białegostoku, Łodzi, Poznania Suwałk, Lublina oraz z Litwy, Łotwy i Słowacji.
- Weekend Seniora z Instytutem Pileckiego w Augustowie
Aktualności
Weekend Seniora z Instytutem Pileckiego w Augustowie
W weekend 3-4 października Instytut Pileckiego - oddział w Augustowie po raz kolejny włączył się w ogólnopolską akcję „Weekend Seniora z Kulturą”, organizowaną na zaproszenie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Osoby 60+ pojechały szlakiem Wigierskiego Parku Narodowego oraz zagłębiły się w historię naszego regionu podczas wizyty w Domu Obławy Augustowskiej.
- Reportaż Instytutu Pileckiego wyróżniony na 18. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNW
Aktualności
Reportaż Instytutu Pileckiego wyróżniony na 18. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNW
Dokument „Jedna wskazówka” o Obławie Augustowskiej, autorstwa Martyny Wojtkowskiej z Instytutu Pileckiego, otrzymał pierwsze wyróżnienie podczas 18. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego NNW w Gdyni.
- Nowy Jork | Warsztaty i prezentacje o Obławie Augustowskiej
Aktualności
Nowy Jork | Warsztaty i prezentacje o Obławie Augustowskiej
Poznaj historię Obławy Augustowskiej – sowieckiej operacji przeprowadzonej w lipcu 1945 roku, w wyniku której aresztowano i uprowadzono setki osób.
- Weekend seniora z kulturą 2026 w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej!
Aktualności
Weekend seniora z kulturą 2026 w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej!
Zapraszamy do Instytutu Pileckiego na Weekend Seniora z Kulturą – 3–4 października 2026 r. To doskonała okazja, by aktywnie spędzić czas, poznać nowe miejsca i odkryć różne formy uczestnictwa w kulturze! W programie podróż Wigierską Koleją Wąskotorową oraz zwiedzanie Domu Pamięci Obławy Augustowskiej.
- Otwarcie wystawy „Krechowiacy z Augustowa”
Aktualności
Otwarcie wystawy „Krechowiacy z Augustowa”
11 września w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej została otwarta wystawa poświęcona historii 1 Pułku Ułanów Krechowieckich oraz jednostek kontynuujących krechowiackie tradycje – od 1914 roku po dzień dzisiejszy. Ekspozycja obejmuje oryginalne pamiątki związane z „krechowiakami”: mundury i wyposażenie wojskowe, zdjęcia oraz dokumenty.
- Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Aktualności
Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
4 września w Pokamedulskim Klasztorze w Wigrach odbył się wieczór pamięci, poświęcony ofiarom największej powojennej operacji przeciwko polskiemu podziemiu niepodległościowemu.
- Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Aktualności
Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Jak pamiętać o tych, których los wciąż pozostaje nie w pełni poznany? 4 września spotkamy się w Pokamedulskim Klasztorze w Wigrach, by poprzez słowo, muzykę i wspólną modlitwę oddać hołd Ofiarom Obławy Augustowskiej.
- Kresowy Zjazd Kombatantów
Aktualności
Kresowy Zjazd Kombatantów
Przedstawiciele Domu Spotkań Obławy Augustowskiej zostali zaproszeni do udziału w Kresowym Zjeździe Kombatantów.
- Atak hakerski na strony Instytutu Pileckiego w Warszawie, Berlinie i Augustowie
Aktualności
Atak hakerski na strony Instytutu Pileckiego w Warszawie, Berlinie i Augustowie
Szanowni Państwo, w związku z poważnym atakiem hakerskim, w nocy z 13 na 14 sierpnia, na stronę internetową Instytutu oraz oddziałów w Berlinie i Augustowie informujemy, że na stronach Instytutu, opublikowane zostały materiały noszące znamiona rosyjskiej propagandy i dezinformacji. Treści te wymierzone były w polską historię i wzmacniały narracje antyukraińskie.