Konferencja naukowa ,,Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX w.” [fotorelacja] - Instytut Pileckiego
31.07.2026 (PT)
Konferencja naukowa ,,Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX w.” [fotorelacja]
W Domu Pamięci Obławy Augustowskiej zakończyła się druga konferencja naukowa z cyku ,,Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX w. – Polska na europejskim tle porównawczym (1919–1989)” zgromadziła przedstawicieli różnych dyscyplin nauk humanistycznych i społecznych, reprezentujących wiele ośrodków badawczych z Polski i zagranicy.
Celem trzydniowej konferencji o zasięgu międzynarodowym, która odbyła się w dniach 8–10 lipca 2026 roku w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej, było stworzenie przestrzeni do interdyscyplinarnej refleksji nad kobiecymi strategiami oporu, ich społecznymi i politycznymi uwarunkowaniami, konsekwencjami działalności opozycyjnej oraz pamięcią o tych doświadczeniach.
Analizie i dyskusji naukowej zostały poddane zarówno losy konkretnych kobiet, jak i całych środowisk kobiecych uznawanych za niebezpieczne przez ówczesną władzę, które angażowały się w szeroko pojmowany ruch opozycyjny wobec porządku autorytarnego i totalitarnego. Systemy niedemokratyczne tworzyły bowiem rozbudowane mechanizmy kontroli, przemocy i represji, które kobiet dotykały w sposób szczególny. Konferencja była okazją do wymiany naukowych opinii o mechanizmach funkcjonowania aparatu władzy i stosowanych przez nią formach nacisku, w tym zwłaszcza takich, jak inwigilacja, szantaż, presja administracyjna, represje polityczne i ekonomiczne, a także aresztowania, uwięzienie i deportacje.
W referatach poruszono różne kwestie dotyczące doświadczeń kobiet podczas kształtowania się systemów autorytarnych w Europie po 1918 r. i w czasie trwania II wojny światowej, ich aktywności opozycyjnej po 1945 r. oraz sprzeciwu politycznego i społecznego wobec rzeczywistości narzucanej przez systemy totalitarne w Europie w XX w. W panelach tematycznych dyskutowano m.in. o formach i metodach oporu wobec władzy, sprawczości kobiet przejawiającej się w aktywnościach opozycyjnych, działalności wyrażającej niezgodę na porządek wdrażany przez reżim w systemach niedemokratycznych.
Sporo uwagi udało się poświęcić kobietom do tej pory niedostatecznie obecnym w dyskursie naukowym, w tym z tzw. drugiego planu, także intelektualistkom związanym ze środowiskami edukacji, nauki i twórczości artystycznej. Przez pryzmat doświadczeń indywidualnych został ukazany obraz ich złożonych losów, życia uczestniczek zmian systemowych, walczących z reżimami autorytarnymi i totalitarnymi, tak wyrażających swój sprzeciw w sposób spektakularny, widoczny, jak i mniej dostrzegalny, mieszczący się w kategorii tzw. miękkiej opozycji.
Prelegentki i prelegenci połączyli analizy mikrohistoryczne z szerokimi porównaniami transnarodowymi, opierali swoje ustalenia na różnorodnych materiałach źródłowych, pozyskanych w archiwach i bibliotekach polskich oraz zagranicznych. Łącznie wygłoszono ponad 60 referatów naukowych, na które złożyły się wystąpienia panelowe oraz merytoryczne podsumowania moderatorów i kierownictwa naukowego z każdego dnia obrad. Uczestniczki i uczestnicy konferencji podczas trwającej trzy dni debaty, wielu prelekcji tematycznych i dyskusji panelowych wykazali wagę podnoszonej problematyki oraz potrzebę kontynuacji badań naukowych nad historią kobiet w XX w., zwłaszcza na przykładzie życiorysów poszczególnych kobiet opozycji, ich życia codziennego czy motywacji do przyjmowania zróżnicowanych postaw oporu wobec rzeczywistości autorytarnej i totalitarnej.
Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach Programu „Wektory Nauki”.
Konferencja pod honorowym patronatem Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Marty Cienkowskiej.
Konferencja pod honorowym patronatem Burmistrza Miasta Augustowa Mirosława Karolczuka.
Patronat honorowy
Patronat medialny
Zobacz także
- Międzynarodowa konferencja: Podwójna czerwień. Sowieckie represje w Europie Środkowo-Wschodniej 1939–1941/1944–1946
Aktualności
Międzynarodowa konferencja: Podwójna czerwień. Sowieckie represje w Europie Środkowo-Wschodniej 1939–1941/1944–1946
W dniach 5-6 listopada 2026 w oddziale Instytutu Pileckiego w Augustowie odbędzie się międzynarodowa konferencja naukowa pt. „Podwójna czerwień. Sowieckie represje w Europie Środkowo-Wschodniej 1939–1941/1944–1946". Wśród prelegentów wystąpią przedstawiciele Instytutu Pamięci Narodowej, Polskiej Akademii Nauk, Instytutu Pileckiego oraz innych placówek historycznych z Augustowa, Białegostoku, Łodzi, Poznania Suwałk, Lublina oraz z Litwy, Łotwy i Słowacji.
- Weekend Seniora z Instytutem Pileckiego w Augustowie
Aktualności
Weekend Seniora z Instytutem Pileckiego w Augustowie
W weekend 3-4 października Instytut Pileckiego - oddział w Augustowie po raz kolejny włączył się w ogólnopolską akcję „Weekend Seniora z Kulturą”, organizowaną na zaproszenie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Osoby 60+ pojechały szlakiem Wigierskiego Parku Narodowego oraz zagłębiły się w historię naszego regionu podczas wizyty w Domu Obławy Augustowskiej.
- Reportaż Instytutu Pileckiego wyróżniony na 18. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNW
Aktualności
Reportaż Instytutu Pileckiego wyróżniony na 18. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNW
Dokument „Jedna wskazówka” o Obławie Augustowskiej, autorstwa Martyny Wojtkowskiej z Instytutu Pileckiego, otrzymał pierwsze wyróżnienie podczas 18. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego NNW w Gdyni.
- Nowy Jork | Warsztaty i prezentacje o Obławie Augustowskiej
Aktualności
Nowy Jork | Warsztaty i prezentacje o Obławie Augustowskiej
Poznaj historię Obławy Augustowskiej – sowieckiej operacji przeprowadzonej w lipcu 1945 roku, w wyniku której aresztowano i uprowadzono setki osób.
- Weekend seniora z kulturą 2026 w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej!
Aktualności
Weekend seniora z kulturą 2026 w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej!
Zapraszamy do Instytutu Pileckiego na Weekend Seniora z Kulturą – 3–4 października 2026 r. To doskonała okazja, by aktywnie spędzić czas, poznać nowe miejsca i odkryć różne formy uczestnictwa w kulturze! W programie podróż Wigierską Koleją Wąskotorową oraz zwiedzanie Domu Pamięci Obławy Augustowskiej.
- Otwarcie wystawy „Krechowiacy z Augustowa”
Aktualności
Otwarcie wystawy „Krechowiacy z Augustowa”
11 września w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej została otwarta wystawa poświęcona historii 1 Pułku Ułanów Krechowieckich oraz jednostek kontynuujących krechowiackie tradycje – od 1914 roku po dzień dzisiejszy. Ekspozycja obejmuje oryginalne pamiątki związane z „krechowiakami”: mundury i wyposażenie wojskowe, zdjęcia oraz dokumenty.
- Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Aktualności
Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
4 września w Pokamedulskim Klasztorze w Wigrach odbył się wieczór pamięci, poświęcony ofiarom największej powojennej operacji przeciwko polskiemu podziemiu niepodległościowemu.
- Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Aktualności
Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Jak pamiętać o tych, których los wciąż pozostaje nie w pełni poznany? 4 września spotkamy się w Pokamedulskim Klasztorze w Wigrach, by poprzez słowo, muzykę i wspólną modlitwę oddać hołd Ofiarom Obławy Augustowskiej.
- Kresowy Zjazd Kombatantów
Aktualności
Kresowy Zjazd Kombatantów
Przedstawiciele Domu Spotkań Obławy Augustowskiej zostali zaproszeni do udziału w Kresowym Zjeździe Kombatantów.
- Atak hakerski na strony Instytutu Pileckiego w Warszawie, Berlinie i Augustowie
Aktualności
Atak hakerski na strony Instytutu Pileckiego w Warszawie, Berlinie i Augustowie
Szanowni Państwo, w związku z poważnym atakiem hakerskim, w nocy z 13 na 14 sierpnia, na stronę internetową Instytutu oraz oddziałów w Berlinie i Augustowie informujemy, że na stronach Instytutu, opublikowane zostały materiały noszące znamiona rosyjskiej propagandy i dezinformacji. Treści te wymierzone były w polską historię i wzmacniały narracje antyukraińskie.
- „Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego” – Karol Madaj o Obławie Augustowskiej dla „Mówią Wieki”
Aktualności
„Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego” – Karol Madaj o Obławie Augustowskiej dla „Mówią Wieki”
W czerwcowym numerze magazynu historycznego „Mówią Wieki” (nr 6/2026), w całości poświęconym Obławie Augustowskiej – największej zbrodni popełnionej na Polakach po II wojnie światowej, Karol Madaj, p.o. dyrektora Instytutu Pileckiego, opowiedział o misji Instytutu Pileckiego i otwartego w lipcu 2025 roku Domu Pamięci Obławy Augustowskiej.
- Magazyn historyczny „Mówią Wieki” o Obławie Augustowskiej
Aktualności
Magazyn historyczny „Mówią Wieki” o Obławie Augustowskiej
W cieniu wakacyjnego lipca przypadła kolejna rocznica Obławy Augustowskiej. Podczas mających miejsce obchodów przypominaliśmy o tragicznych wydarzeniach z lata 1945 r. Upowszechnienie wiedzy na ten temat stanowi dla nas jedno z priorytetowych zadań.