Międzynarodowa konferencja: Podwójna czerwień. Sowieckie represje w Europie Środkowo-Wschodniej 1939–1941/1944–1946 - Instytut Pileckiego
22.10.2026 (CZW)
Międzynarodowa konferencja: Podwójna czerwień. Sowieckie represje w Europie Środkowo-Wschodniej 1939–1941/1944–1946
W dniach 5-6 listopada 2026 w oddziale Instytutu Pileckiego w Augustowie odbędzie się międzynarodowa konferencja naukowa pt. „Podwójna czerwień. Sowieckie represje w Europie Środkowo-Wschodniej 1939–1941/1944–1946". Wśród prelegentów wystąpią przedstawiciele Instytutu Pamięci Narodowej, Polskiej Akademii Nauk, Instytutu Pileckiego oraz innych placówek historycznych z Augustowa, Białegostoku, Łodzi, Poznania Suwałk, Lublina oraz z Litwy, Łotwy i Słowacji.
W lipcu 2025 r. odbyła się inauguracja działalności Domu Pamięci Obławy Augustowskiej w Augustowie. Znajdująca się w tym miejscu ekspozycja muzealna, poświęcona tematyce obławy augustowskiej, stanowi podsumowanie czteroletniej działalności pracowników Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego. W tym czasie udało się dotrzeć do wielu cennych materiałów oraz przekazów źródłowych, które wzbogaciły treść wystawy stałej.
Na tym jednak nie kończą się prace Instytutu Pileckiego. W dalszej mierze chcemy poszerzać naszą wiedzę o sowieckim totalitaryzmie, nie tylko w perspektywie lokalnej, ale również w odniesieniu do całej Europy Środkowo-Wschodniej. W tym celu organizujemy wyjątkową konferencję naukową pt. „Podwójna czerwień. Sowieckie represje w Europie Środkowo-Wschodniej 1939–1941/1944–1946".
Program konferencji
Dzień 1
5.11.2026 r. (czwartek)
8:30 – 9:00 Rejestracja uczestników
9:00 – 9:20 Uroczyste otwarcie konferencji, przywitanie gości
9:20 - 9:40 Egīls Kļuss, Muzeum Okupacji Łotwy, Wpływ okupacji sowieckiej na łotewskich rybaków przybrzeżnych w latach 1940-1941
9:40 – 10:00 Anatoli Vialiki, Instytut Historii Nauki Polskiej Akademii Nauk, Polskie podziemie w regionie Augustowa w raportach operacyjnych NKWD BSRR: lata 1939–1941. Na podstawie materiałów Archiwum Narodowego Republiki Białorusi
10:00 – 10:20 Diana Maksimiuk, IPN Białystok, Z historii białostockiego więzienia „za pierwszego Sowieta”
10:20 – 10:40 DYSKUSJA PANELOWA
10:40 – 11:00 Przerwa kawowa
11:00 – 11:20 Bartosz Janczak, IPN Łódź, Oficerowie kawalerii przedwojennego Wojska Polskiego - ofiary zbrodni katyńskiej
11:20 – 11:40 Ewelina Ślązak, IPN Łódź, Stolica Apostolska wobec represji sowieckich na okupowanych ziemiach polskich w latach 1939-1941
11:40 – 12:00 DYSKUSJA PANELOWA
12:00 – 12:20 przerwa kawowa
12:20 – 12:40 Barbara Bojaryn Kazberuk, Muzeum Podlaskie w Białymstoku, Lato 1945. Obława Augustowska na tle innych represji sowieckich na pograniczu polsko-litewsko-białoruskim
12:40 – 13:00 Danuta Kaszlej, Klub Historyczny im. Armii Krajowej w Augustowie, Ofiary Obławy Augustowskiej. Portrety rodzinne
13:00 – 13:20 Zbigniew Kaszlej, Klub Historyczny im. Armii Krajowej w Augustowie, Bój nad jeziorem Brożane w świetle źródeł polskich i sowieckich
13:20 – 13:40 DYSKUSJA PANELOWA
13:40 – 14:20 Przerwa kawowa + finger food
14:20 – 14:40 Arūnas Bubnys, Centrum Badania Ludobójstwa i Ruchu Oporu Mieszkańców Litwy, Działalności litewskich partyzantów na pograniczu polsko-litewskim po drugiej wojnie światowej
14:40 – 15:00 Wojciech Marciniak, Archiwum Sybiraków UŁ, Katedra Historii Polski i Świata po 1945 r. UŁ, Represje radzieckie wobec obywateli polskich po 1945 r. w polsko-radzieckich dokumentach dyplomatycznych
15:00 – 15:20 Tadeusz Radziwonowicz, Augustowsko-Suwalskie Towarzystwo Naukowe, Próby normalizacji stosunku sowieckich jednostek i żołnierzy do Polski i Polaków latem 1945 r. w świetle dokumentów Armii Czerwonej
15:20 – 15:40 DYSKUSJA PANELOWA
15:40 – 16:00 Podsumowanie pierwszego dnia obrad
16:00 – 17:00 Obiad dla uczestników i gości konferencji
Dzień 2
6.11.2026 r. (piątek)
9:00 – 9:20 Przywitanie gości, otwarcie drugiego dnia konferencji
9:20 – 9:40 Michal Šmigeľ, Marek Syrný, Wydział Historii Uniwersytetu Mateja Bela w Bańskiej Bystrzycy, Słowacja, „W szponach NKWD”: Deportacja ludności czechosłowackiej do Związku Radzieckiego przez NKWD i Smiersz w latach 1944-1945
9:40 – 10:00 Mateusz Ułanowicz, IPN Białystok, Sądowa ochrona sojuszu polsko-sowieckiego na przykładzie orzecznictwa Wojskowego Sądu Garnizonowego w Białymstoku w latach 1944-1946
10:00 – 10:20 Marcin Jurek, IPN Poznań, Obóz NKWD w Poznaniu
10:20 – 10:40 DYSKUSJA PANELOWA
10:40 – 11:00 Przerwa kawowa
11:00 – 11:20 Damian Markowski, Instytut Pileckiego, Obóz filtracyjny NKWD we Lwowie 1944-1945. Refleksje wokół działalności aparatu bezpieczeństwa USRS w pierwszych miesiącach po zakończeniu niemieckiej okupacji Lwowa
11:20 – 11:40 Irena Wodzianowska, Instytut Historii KUL, „Wicemistrz” łagrowy. Ks. Bronisław Drzepecki w świetle wspomnień
11:40 – 12:00 Artur Kuprianis, IPN Łódź, Przeciwko stalinizacji nauki. Działalność prof. Tadeusza Kotarbińskiego jako pierwszego rektora Uniwersytetu Łódzkiego (1945-1949)
12:00 – 12:20 DYSKUSJA PANELOWA
12:20 – 12:40 Podsumowanie drugiego dnia obrad i zakończenie konferencji
12:40 – 13:40 Obiad dla uczestników i gości konferencji
Zobacz także
- Weekend Seniora z Instytutem Pileckiego w Augustowie
Aktualności
Weekend Seniora z Instytutem Pileckiego w Augustowie
W weekend 3-4 października Instytut Pileckiego - oddział w Augustowie po raz kolejny włączył się w ogólnopolską akcję „Weekend Seniora z Kulturą”, organizowaną na zaproszenie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Osoby 60+ pojechały szlakiem Wigierskiego Parku Narodowego oraz zagłębiły się w historię naszego regionu podczas wizyty w Domu Obławy Augustowskiej.
- Reportaż Instytutu Pileckiego wyróżniony na 18. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNW
Aktualności
Reportaż Instytutu Pileckiego wyróżniony na 18. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNW
Dokument „Jedna wskazówka” o Obławie Augustowskiej, autorstwa Martyny Wojtkowskiej z Instytutu Pileckiego, otrzymał pierwsze wyróżnienie podczas 18. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego NNW w Gdyni.
- Nowy Jork | Warsztaty i prezentacje o Obławie Augustowskiej
Aktualności
Nowy Jork | Warsztaty i prezentacje o Obławie Augustowskiej
Poznaj historię Obławy Augustowskiej – sowieckiej operacji przeprowadzonej w lipcu 1945 roku, w wyniku której aresztowano i uprowadzono setki osób.
- Weekend seniora z kulturą 2026 w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej!
Aktualności
Weekend seniora z kulturą 2026 w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej!
Zapraszamy do Instytutu Pileckiego na Weekend Seniora z Kulturą – 3–4 października 2026 r. To doskonała okazja, by aktywnie spędzić czas, poznać nowe miejsca i odkryć różne formy uczestnictwa w kulturze! W programie podróż Wigierską Koleją Wąskotorową oraz zwiedzanie Domu Pamięci Obławy Augustowskiej.
- Otwarcie wystawy „Krechowiacy z Augustowa”
Aktualności
Otwarcie wystawy „Krechowiacy z Augustowa”
11 września w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej została otwarta wystawa poświęcona historii 1 Pułku Ułanów Krechowieckich oraz jednostek kontynuujących krechowiackie tradycje – od 1914 roku po dzień dzisiejszy. Ekspozycja obejmuje oryginalne pamiątki związane z „krechowiakami”: mundury i wyposażenie wojskowe, zdjęcia oraz dokumenty.
- Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Aktualności
Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
4 września w Pokamedulskim Klasztorze w Wigrach odbył się wieczór pamięci, poświęcony ofiarom największej powojennej operacji przeciwko polskiemu podziemiu niepodległościowemu.
- Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Aktualności
Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Jak pamiętać o tych, których los wciąż pozostaje nie w pełni poznany? 4 września spotkamy się w Pokamedulskim Klasztorze w Wigrach, by poprzez słowo, muzykę i wspólną modlitwę oddać hołd Ofiarom Obławy Augustowskiej.
- Kresowy Zjazd Kombatantów
Aktualności
Kresowy Zjazd Kombatantów
Przedstawiciele Domu Spotkań Obławy Augustowskiej zostali zaproszeni do udziału w Kresowym Zjeździe Kombatantów.
- Atak hakerski na strony Instytutu Pileckiego w Warszawie, Berlinie i Augustowie
Aktualności
Atak hakerski na strony Instytutu Pileckiego w Warszawie, Berlinie i Augustowie
Szanowni Państwo, w związku z poważnym atakiem hakerskim, w nocy z 13 na 14 sierpnia, na stronę internetową Instytutu oraz oddziałów w Berlinie i Augustowie informujemy, że na stronach Instytutu, opublikowane zostały materiały noszące znamiona rosyjskiej propagandy i dezinformacji. Treści te wymierzone były w polską historię i wzmacniały narracje antyukraińskie.
- „Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego” – Karol Madaj o Obławie Augustowskiej dla „Mówią Wieki”
Aktualności
„Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego” – Karol Madaj o Obławie Augustowskiej dla „Mówią Wieki”
W czerwcowym numerze magazynu historycznego „Mówią Wieki” (nr 6/2026), w całości poświęconym Obławie Augustowskiej – największej zbrodni popełnionej na Polakach po II wojnie światowej, Karol Madaj, p.o. dyrektora Instytutu Pileckiego, opowiedział o misji Instytutu Pileckiego i otwartego w lipcu 2025 roku Domu Pamięci Obławy Augustowskiej.
- Magazyn historyczny „Mówią Wieki” o Obławie Augustowskiej
Aktualności
Magazyn historyczny „Mówią Wieki” o Obławie Augustowskiej
W cieniu wakacyjnego lipca przypadła kolejna rocznica Obławy Augustowskiej. Podczas mających miejsce obchodów przypominaliśmy o tragicznych wydarzeniach z lata 1945 r. Upowszechnienie wiedzy na ten temat stanowi dla nas jedno z priorytetowych zadań.
- 82. rocznica śmierci ppor. Juliana Wierzbickiego
Aktualności
82. rocznica śmierci ppor. Juliana Wierzbickiego
9 sierpnia delegacja z Oddziału Instytutu Pileckiego w Augustowie wzięła udział w uroczystościach upamiętniających 82. rocznicę śmierci ppor. Juliana Wierzbickiego.