O Obławie Augustowskiej w Berlinie | Inauguracja nowego cyklu „Po co nam dziś pomniki?” - Instytut Pileckiego
27.02.2026 (PT)
O Obławie Augustowskiej w Berlinie | Inauguracja nowego cyklu „Po co nam dziś pomniki?”
W berlińskim Instytucie Pileckiego pracownicy Domu Pamięci Obławy Augustowskiej oraz architekci Florian Mausbach i Czesław Bielecki dyskutowali o przemocy w historii, kulturze pamięci i społecznej roli miejsc pamięci.
Spotkanie zainaugurowało nowy cyklu spotkań w Instytucie Pileckiego w Berlinie „Po co nam dziś pomniki?”. Pierwsza dyskusja w serii toczyła się wokół pamięci o Obławie Augustowskiej.
Dom Pamięci Obławy Augustowskiej
Aleksandra Czerobska, kierownik działu ds. Upamiętnienia Obławy Augustowskiej, przedstawiła działalność Instytutu Pileckiego w Augustowie, jego aktywność w zakresie kultury pamięci i polityki edukacyjnej. Zaprezentowała etapy powstawania Domu Pamięci i historię Domu Turka. Czerobska pokazała, jak silny wpływ na społeczeństwo obywatelskie wywiera Instytut – przez inicjatywy edukacyjne i dialog z krewnymi ofiar. Szczególnie podkreślała rolę młodego pokolenia, bez którego trudno wyobrazić sobie ciągłość w kulturze pamięci.
Obława Augustowska – historia i konsekwencje
Dr Łukasz Faszcza przedstawił berlińskiej publiczności przebieg i konsekwencje Obławy Augustowskiej – największej zbrodni komunistycznej w powojennej Polsce. Przedstawił różne hipotezy dotyczące działań jednostek radzieckich. Uzmysłowił słuchaczom bolesne skutki przez wiele lat zakłamywanej, nierozliczonej zbrodni, które rodziny ofiar odczuwają do dziś.
Pomniki a społeczne doświadczenie pamięci
W drugiej części wydarzenia architekci Florian Mausbach i Czesław Bielecki zastanawiali się nad różnymi doświadczeniami historycznymi i kulturami pamięci w Niemczech i Polsce.
„Problem z pomnikami w Niemczech polega na tym, że nie ma możliwości opłakiwania zmarłych. Ale jest jeszcze jedna trudność: nie ma możliwości świętowania. Dlatego do dziś nie mamy pomnika poświęconego pokojowej rewolucji” – powiedział Florian Mausbach.
Różnice w kulturach pamięci Polski i Niemiec
Architekci omówili też estetyczne i koncepcyjne różnice w Polsce i Niemczech w podejściu do architektury pamięci.
Mausbach podkreślił oczywistą, fundamentalną różnicę w kulturach pamięci obu państw: „Polska była ofiarą niemieckiej przemocy. Niemcy byli sprawcami”. Podkreślił również społeczne znaczenie miejsc pamięci: „Ludzie potrzebują miejsc, w których mogą opłakiwać zmarłych”.
Czesław Bielecki mówił o tym czym powinno odznaczać się miejsce pamięci - „Moim zdaniem należy pozwolić miejscu wyrazić swoją duszę. Nie zawsze musi to być ogromny pomnik”.
Dyskusja umiejscowiła miejsce pamięci i wystawę w Augustowie w niemiecko-polskim dyskursie pamięci. Właśnie to jest celem kolejnych, już zaplanowanych wydarzeń: wydobycie różnic między obiema kulturami pamięci i produktywne wprowadzenie ich do dyskusji.
Poniżej zapis video spotkania.
Zobacz także
- Światełko Pamięci – wieczór poświęcony biografiom Ofiar Obławy Augustowskiej przy akompaniamencie zespołu „Dobre wrażenie"
Aktualności
Światełko Pamięci – wieczór poświęcony biografiom Ofiar Obławy Augustowskiej przy akompaniamencie zespołu „Dobre wrażenie"
Druga edycja wieczoru wspomnieniowego poświęconego Ofiarom Obławy Augustowskiej – spotkanie, którego celem jest przywracanie pamięci o konkretnych ludziach, ich życiu, rodzinach i tragicznych losach.
- Debata „Bo trzeba było dokopać ruskim – o Komitecie Poszukiwań Mieszkańców Suwalszczyzny Zaginionych w Lipcu 1945 roku” | 81. rocznica Obławy Augustowskiej
Aktualności
Debata „Bo trzeba było dokopać ruskim – o Komitecie Poszukiwań Mieszkańców Suwalszczyzny Zaginionych w Lipcu 1945 roku” | 81. rocznica Obławy Augustowskiej
W poniedziałek 6 lipca, w ramach obchodów 81. rocznicy Obławy Augustowskiej, zapraszamy na spotkanie poświęcone historii Obywatelskiego Komitetu Poszukiwań Mieszkańców Suwalszczyzny Zaginionych w Lipcu 1945 roku.
- LIPCOWI’45 | 81. rocznica Obławy Augustowskiej (6-12 lipca)
Aktualności
LIPCOWI’45 | 81. rocznica Obławy Augustowskiej (6-12 lipca)
Od 6 do 12 lipca zapraszamy do udziału w wydarzeniach organizowanych z okazji 81. rocznicy Obławy Augustowskiej. W programie znalazły się debaty i konferencja naukowa, a także piknik edukacyjny, koncert LIPCOWI'45, spacery historyczne i spotkania wspomnieniowe.
- 86. rocznica masowych deportacji obywateli polskich w głąb ZSRR. Wykład Marka Reszuty i pokaz filmu „General Nil”
Aktualności
86. rocznica masowych deportacji obywateli polskich w głąb ZSRR. Wykład Marka Reszuty i pokaz filmu „General Nil”
W 86. rocznicę masowych deportacji obywateli polskich na Sybir oddaliśmy hołd ofiarom sowieckich represji. Czerwiec jest miesiącem szczególnie naznaczonym pamięcią o tych tragicznych wydarzeniach – właśnie w czerwcu miały miejsce dwie wielkie operacje przymusowego przesiedlenia ludności II Rzeczypospolitej, przeprowadzone przez władze sowieckie w 1940 i 1941 roku.
- Biografie Suwalszczyzny. Tu zaczynają się historie – Aleksandra Piłsudska
Aktualności
Biografie Suwalszczyzny. Tu zaczynają się historie – Aleksandra Piłsudska
Zapraszamy na kolejne spotkanie z cyklu „Biografie Suwalszczyzny. Tu zaczynają się historie”, poświęcone postaci Aleksandry Piłsudskiej z domu Szczerbińskiej – działaczki niepodległościowej, żołnierki, społeczniczki oraz żony Marszałka Józefa Piłsudskiego.
- 86. rocznica trzecich masowych deportacji obywateli polskich w głąb ZSRR | Wykład Marka Reszuty i pokaz filmu „General Nil”
Aktualności
86. rocznica trzecich masowych deportacji obywateli polskich w głąb ZSRR | Wykład Marka Reszuty i pokaz filmu „General Nil”
Instytut Pileckiego zaprasza na wydarzenie upamiętniające 86. rocznicę trzecich masowych deportacji obywateli polskich w głąb Związku Sowieckiego.
- W hołdzie Ofiarom Obławy Augustowskiej – relacja z marszu pamięci
Aktualności
W hołdzie Ofiarom Obławy Augustowskiej – relacja z marszu pamięci
19 czerwca 2026 r. przedstawiciele Instytutu Pileckiego uczestniczyli w Marszu „W Hołdzie Ofiarom Obławy Augustowskiej”, zorganizowanym w Gibach dla upamiętnienia ofiar największej powojennej zbrodni dokonanej na Polakach po zakończeniu II wojny światowej.
- Międzynarodowa konferencja: Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX wieku
Aktualności
Międzynarodowa konferencja: Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX wieku
Zapraszamy do udziału w międzynarodowej konferencji naukowej poświęconej różnorodnym formom aktywności kobiet podejmujących działania opozycyjne i kontestacyjne w warunkach systemów autorytarnych i totalitarnych XX wieku.
- Kobiety w Wojsku Polskim – nieznane bohaterki. Relacja ze spotkania
Aktualności
Kobiety w Wojsku Polskim – nieznane bohaterki. Relacja ze spotkania
- Kobiety w Wojsku Polskim – nieznane bohaterki
Aktualności
Kobiety w Wojsku Polskim – nieznane bohaterki
Zapraszamy na seminarium poświęcone kobietom, które odegrały istotną rolę w historii Wojska Polskiego i walki o niepodległość Polski.
- Trzeci Piknik Ułański – Ułańskie Święto Lasu. Historia, konie i szacunek do lasu
Aktualności
Trzeci Piknik Ułański – Ułańskie Święto Lasu. Historia, konie i szacunek do lasu
31 maja 2026 roku na polu namiotowym Swoboda w Studzienicznej odbył się Trzeci Piknik Ułański – Ułańskie Święto Lasu, zorganizowany przez Oddział Instytutu Pileckiego w Augustowie oraz Nadleśnictwo Augustów.
- III Piknik Ułański | Ułańskie Święto Lasu: pokazy rekonstruktorów konnych, stoiska edukacyjne
Aktualności
III Piknik Ułański | Ułańskie Święto Lasu: pokazy rekonstruktorów konnych, stoiska edukacyjne
31 maja zapraszamy do Studzienicznej na III edycję Pikniku Historycznego!