12 lipca | Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej - Instytut Pileckiego
12.07.2026 (ND)
12 lipca | Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
12 lipca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej. W tym dniu 81 lat temu, 12 lipca 1945 r., trzy miesiące po zakończeniu II wojny światowej, rozpoczęła się Obława Augustowska.
Marek Dudziński odczytał list od Prezydenta RP Karola Nawrockiego. – Chcę dzisiaj jako prezydent Polski oddać hołd ofiarom, a także z całego serca podziękować wszystkim, którzy przez lata komunizmu strzegli pamięci o Obławie Augustowskiej i upominali się o prawdę o niej, mimo że prawda ta była przemilczana i tłumiona. Dzięki Państwa wytrwałości została ocalona dla całego naszego narodu – napisał Prezydent.
Odczytany został również list od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stefana Krajewskiego.
[Listy z okazji 81. rocznicy Obławy Augustowskiej do pobrania na dole strony.]
W uroczystościach wzięli udział rodziny Ofiar Obławy Augustowskiej oraz liczni goście, m.in.: Marek Dudziński, reprezentujący prezydenta RP Karola Nawrockiego, przedstawiciel reprezentujący Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wojewoda podlaski Jacek Brzozowski, członek Zarządu Sejmiku Województwa Podlaskiego Bogdan Dyjuk, a także działacz Związku Polaków na Białorusi i dziennikarz Andrzej Poczobut.
Obecni byli również przedstawiciele lokalnych samorządów, wójtowie i radni okolicznych gmin, duchowieństwo, Wojsko Polskie, służby mundurowe, Lasy Państwowe, organizacje harcerskie i instytucje kulturalne oraz prezes Klubu Historycznego im. Armii Krajowej w Augustowie Danuta Kaszlej i prezes Koła Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Zbigniew Kaszlej.
Obława Augustowska – największa zbrodnia na narodzie polskim po II wojnie światowej
12 lipca 1945 r., czyli dwa miesiące po zakończeniu II wojny światowej, rozpoczęła się Obława Augustowska. Tysiące sowieckich żołnierzy, wspieranych przez pododdziały 1. Praskiego Pułku Piechoty ludowego Wojska Polskiego, funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa oraz Milicji Obywatelskiej, przeprowadziło masowe zatrzymania mieszkańców regionu. Sukcesywnie przeczesywano Puszczę Augustowską, jednocześnie blokując szczelnym kordonem wojsk dziesiątki miejscowości. Zatrzymania miały miejsce również na obszarze powiatów sokólskiego i grajewskiego, w północno-zachodniej części Grodzieńszczyzny oraz na sąsiadujących z nią litewskich terenach rejonów łoździejskiego i druskienickiego.
Zakrojona na szeroką skalę akcja była kierowana przez dowództwo sowieckiej 50. Armii 3. Frontu Białoruskiego. Ważną rolę w operacji odgrywali funkcjonariusze Kontrwywiadu Wojskowego „Smiersz”. Polskie władze komunistyczne nie były informowane o celach oraz działaniach związanych z Obławą. Osoby podejrzane o współpracę lub wspieranie podziemia niepodległościowego (AK-AKO) umieszczano w punktach filtracyjnych, gdzie o losie zatrzymanych decydowali funkcjonariusze „Smiersza”. Wielu uwięzionych było brutalnie przesłuchiwanych i torturowanych, celem wymuszenia przyznania się do kontaktów z partyzantką lub też wskazania innych osób, zaangażowanych w działania konspiracyjne. W sumie Sowieci zatrzymali ok. 7 tys. osób. Obecnie wiemy z całą pewnością, że pod koniec lipca 1945 r. zamordowano co najmniej 600 mieszkańców regionu. Miejsce zbrodni i pochówku ofiar pozostaje nieznane. Obława Augustowska stanowi największą zbrodnię dokonaną na narodzie polskim po II wojnie światowej.
W lipcu 1945 r. tysiące sowieckich żołnierzy, wspieranych przez pododdziały 1. Praskiego Pułku Piechoty ludowego Wojska Polskiego, funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa oraz Milicji Obywatelskiej, przeprowadziło masowe zatrzymania mieszkańców regionu.
Do pobrania
Zobacz także
- Reportaż Instytutu Pileckiego wyróżniony na 18. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNW
Aktualności
Reportaż Instytutu Pileckiego wyróżniony na 18. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNW
Dokument „Jedna wskazówka” o Obławie Augustowskiej, autorstwa Martyny Wojtkowskiej z Instytutu Pileckiego, otrzymał pierwsze wyróżnienie podczas 18. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego NNW w Gdyni.
- Nowy Jork | Warsztaty i prezentacje o Obławie Augustowskiej
Aktualności
Nowy Jork | Warsztaty i prezentacje o Obławie Augustowskiej
Poznaj historię Obławy Augustowskiej – sowieckiej operacji przeprowadzonej w lipcu 1945 roku, w wyniku której aresztowano i uprowadzono setki osób.
- Weekend seniora z kulturą 2026 w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej!
Aktualności
Weekend seniora z kulturą 2026 w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej!
Zapraszamy do Instytutu Pileckiego na Weekend Seniora z Kulturą – 3–4 października 2026 r. To doskonała okazja, by aktywnie spędzić czas, poznać nowe miejsca i odkryć różne formy uczestnictwa w kulturze! W programie podróż Wigierską Koleją Wąskotorową oraz zwiedzanie Domu Pamięci Obławy Augustowskiej.
- Otwarcie wystawy „Krechowiacy z Augustowa”
Aktualności
Otwarcie wystawy „Krechowiacy z Augustowa”
11 września w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej została otwarta wystawa poświęcona historii 1 Pułku Ułanów Krechowieckich oraz jednostek kontynuujących krechowiackie tradycje – od 1914 roku po dzień dzisiejszy. Ekspozycja obejmuje oryginalne pamiątki związane z „krechowiakami”: mundury i wyposażenie wojskowe, zdjęcia oraz dokumenty.
- Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Aktualności
Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
4 września w Pokamedulskim Klasztorze w Wigrach odbył się wieczór pamięci, poświęcony ofiarom największej powojennej operacji przeciwko polskiemu podziemiu niepodległościowemu.
- Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Aktualności
Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Jak pamiętać o tych, których los wciąż pozostaje nie w pełni poznany? 4 września spotkamy się w Pokamedulskim Klasztorze w Wigrach, by poprzez słowo, muzykę i wspólną modlitwę oddać hołd Ofiarom Obławy Augustowskiej.
- Kresowy Zjazd Kombatantów
Aktualności
Kresowy Zjazd Kombatantów
Przedstawiciele Domu Spotkań Obławy Augustowskiej zostali zaproszeni do udziału w Kresowym Zjeździe Kombatantów.
- Atak hakerski na strony Instytutu Pileckiego w Warszawie, Berlinie i Augustowie
Aktualności
Atak hakerski na strony Instytutu Pileckiego w Warszawie, Berlinie i Augustowie
Szanowni Państwo, w związku z poważnym atakiem hakerskim, w nocy z 13 na 14 sierpnia, na stronę internetową Instytutu oraz oddziałów w Berlinie i Augustowie informujemy, że na stronach Instytutu, opublikowane zostały materiały noszące znamiona rosyjskiej propagandy i dezinformacji. Treści te wymierzone były w polską historię i wzmacniały narracje antyukraińskie.
- „Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego” – Karol Madaj o Obławie Augustowskiej dla „Mówią Wieki”
Aktualności
„Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego” – Karol Madaj o Obławie Augustowskiej dla „Mówią Wieki”
W czerwcowym numerze magazynu historycznego „Mówią Wieki” (nr 6/2026), w całości poświęconym Obławie Augustowskiej – największej zbrodni popełnionej na Polakach po II wojnie światowej, Karol Madaj, p.o. dyrektora Instytutu Pileckiego, opowiedział o misji Instytutu Pileckiego i otwartego w lipcu 2025 roku Domu Pamięci Obławy Augustowskiej.
- Magazyn historyczny „Mówią Wieki” o Obławie Augustowskiej
Aktualności
Magazyn historyczny „Mówią Wieki” o Obławie Augustowskiej
W cieniu wakacyjnego lipca przypadła kolejna rocznica Obławy Augustowskiej. Podczas mających miejsce obchodów przypominaliśmy o tragicznych wydarzeniach z lata 1945 r. Upowszechnienie wiedzy na ten temat stanowi dla nas jedno z priorytetowych zadań.
- 82. rocznica śmierci ppor. Juliana Wierzbickiego
Aktualności
82. rocznica śmierci ppor. Juliana Wierzbickiego
9 sierpnia delegacja z Oddziału Instytutu Pileckiego w Augustowie wzięła udział w uroczystościach upamiętniających 82. rocznicę śmierci ppor. Juliana Wierzbickiego.
- Konferencja naukowa ,,Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX w.” [fotorelacja]
Aktualności
Konferencja naukowa ,,Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX w.” [fotorelacja]
W Domu Pamięci Obławy Augustowskiej zakończyła się druga konferencja naukowa z cyku ,,Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX w. – Polska na europejskim tle porównawczym (1919–1989)” zgromadziła przedstawicieli różnych dyscyplin nauk humanistycznych i społecznych, reprezentujących wiele ośrodków badawczych z Polski i zagranicy.