12 lipca | Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej - Instytut Pileckiego

Aktualności

12.07.2026 (ND)

12 lipca | Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej

12 lipca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej. W tym dniu 81 lat temu, 12 lipca 1945 r., trzy miesiące po zakończeniu II wojny światowej, rozpoczęła się Obława Augustowska.

Fot. Jan Sochaczewski / Instytut Pileckiego
12 lipca 2026 r. w augustowskim oddziale Instytutu Pileckiego – Domu Pamięci Obławy Augustowskiej – odbyły się uroczystości upamiętniające Ofiary tej zbrodni. 

Marek Dudziński odczytał list od Prezydenta RP Karola Nawrockiego. – Chcę dzisiaj jako prezydent Polski oddać hołd ofiarom, a także z całego serca podziękować wszystkim, którzy przez lata komunizmu strzegli pamięci o Obławie Augustowskiej i upominali się o prawdę o niej, mimo że prawda ta była przemilczana i tłumiona. Dzięki Państwa wytrwałości została ocalona dla całego naszego narodu – napisał Prezydent.

Fot. Jan Sochaczewski / Instytut Pileckiego
Zastępca dyrektora IP ds. historii w przestrzeni publicznej Łukasz Mieszkowski odczytał list od Ministra Obrony Narodowej Włodzimierza Kosiniaka-Kamysza. – Mieszkańcy Suwalszczyzny i Augustowszczyzny zamordowani i zaginieni w wyniku Obławy odzyskali należne miejsce w naszej zbiorowej tożsamości. Ich wierność Ojczyźnie, odwaga wobec bezwzględnego terroru i cena, jaką zapłacili za pragnienie wolnej Polski, zobowiązują nas do nieustannego pielęgnowania prawdy o tej zbrodni. Niech ta pamięć będzie trwałym zobowiązaniem do strzeżenia wolnej i niepodległej Rzeczypospolitej – napisał minister.
Fot. Jan Sochaczewski / Instytut Pileckiego
P.o. dyrektora Instytutu Pileckiego Karol Madaj zachęcał do wspominania i modlitwy za ofiary Obławy Augustowskiej. – Możemy znaleźć nici łączące nas i te ofiary. I zachęcam do tego, żeby zapamiętać jedno nazwisko i z tym imieniem i nazwiskiem stąd wyjść. Będziemy ich pamiętać i oni będą żyli [w nas] – powiedział. – Ustawowo Instytut Pileckiego zajmuje się ofiarami niemieckiego nazizmu i sowieckiego komunizmu oraz zbrodniami z pobudek nacjonalistycznych. Dziś wspominamy ofiary Obławy Augustowskiej, ale pamiętajmy także na co dzień o Piaśnicy, o Palmirach. Pamiętajmy o Jedwabnem, o Wołyniu, o Treblince, Auschwitz i Katyniu.

Odczytany został również list od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stefana Krajewskiego.

[Listy z okazji 81. rocznicy Obławy Augustowskiej do pobrania na dole strony.]

Fot. Jan Sochaczewski / Instytut Pileckiego

W uroczystościach wzięli udział rodziny Ofiar Obławy Augustowskiej oraz liczni goście, m.in.: Marek Dudziński, reprezentujący prezydenta RP Karola Nawrockiego, przedstawiciel reprezentujący Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wojewoda podlaski Jacek Brzozowski, członek Zarządu Sejmiku Województwa Podlaskiego Bogdan Dyjuk, a także działacz Związku Polaków na Białorusi i dziennikarz Andrzej Poczobut. 

Fot. Jan Sochaczewski / Instytut Pileckiego

Obecni byli również przedstawiciele lokalnych samorządów, wójtowie i radni okolicznych gmin, duchowieństwo, Wojsko Polskie, służby mundurowe, Lasy Państwowe, organizacje harcerskie i instytucje kulturalne oraz prezes Klubu Historycznego im. Armii Krajowej w Augustowie Danuta Kaszlej i prezes Koła Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Zbigniew Kaszlej.

Obława Augustowska – największa zbrodnia na narodzie polskim po II wojnie światowej

12 lipca 1945 r., czyli dwa miesiące po zakończeniu II wojny światowej, rozpoczęła się Obława Augustowska. Tysiące sowieckich żołnierzy, wspieranych przez pododdziały 1. Praskiego Pułku Piechoty ludowego Wojska Polskiego, funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa oraz Milicji Obywatelskiej, przeprowadziło masowe zatrzymania mieszkańców regionu. Sukcesywnie przeczesywano Puszczę Augustowską, jednocześnie blokując szczelnym kordonem wojsk dziesiątki miejscowości. Zatrzymania miały miejsce również na obszarze powiatów sokólskiego i grajewskiego, w północno-zachodniej części Grodzieńszczyzny oraz na sąsiadujących z nią litewskich terenach rejonów łoździejskiego i druskienickiego.

Zakrojona na szeroką skalę akcja była kierowana przez dowództwo sowieckiej 50. Armii 3. Frontu Białoruskiego. Ważną rolę w operacji odgrywali funkcjonariusze Kontrwywiadu Wojskowego „Smiersz”. Polskie władze komunistyczne nie były informowane o celach oraz działaniach związanych z Obławą. Osoby podejrzane o współpracę lub wspieranie podziemia niepodległościowego (AK-AKO) umieszczano w punktach filtracyjnych, gdzie o losie zatrzymanych decydowali funkcjonariusze „Smiersza”. Wielu uwięzionych było brutalnie przesłuchiwanych i torturowanych, celem wymuszenia przyznania się do kontaktów z partyzantką lub też wskazania innych osób, zaangażowanych w działania konspiracyjne. W sumie Sowieci zatrzymali ok. 7 tys. osób. Obecnie wiemy z całą pewnością, że pod koniec lipca 1945 r. zamordowano co najmniej 600 mieszkańców regionu. Miejsce zbrodni i pochówku ofiar pozostaje nieznane. Obława Augustowska stanowi największą zbrodnię dokonaną na narodzie polskim po II wojnie światowej.

W lipcu 1945 r. tysiące sowieckich żołnierzy, wspieranych przez pododdziały 1. Praskiego Pułku Piechoty ludowego Wojska Polskiego, funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa oraz Milicji Obywatelskiej, przeprowadziło masowe zatrzymania mieszkańców regionu. 

Do pobrania

List Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego z okazji Dnia Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej 2026 r. List wicepremiera Władysława Kosiniaka-Kamysza z okazji Dnia Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej 2026 r. List posła Jacka Boguckiego z okazji z okazji Dnia Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej 2026 r. List posłanki na Sejm Alicji Łepkowska-Gołaś z okazji Dnia Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej 2026 r. List posła Jarosława Zielińskiego z okazji z okazji Dnia Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej 2026 r.

Zobacz także