Chaimki i rumki – historia waluty getta łódzkiego #giełdahistorii odc. 40 - Instytut Pileckiego
22.04.2025 (WT)
Chaimki i rumki – historia waluty getta łódzkiego #giełdahistorii odc. 40
Litzmannstadt Ghetto, jedno z największych gett stworzonych przez Niemców w czasie II wojny światowej, było miejscem wyjątkowym również pod względem ekonomicznym – to tam po raz pierwszy wprowadzono odrębną walutę dla Żydów, tzw. chaimki lub rumki.
W tym odcinku Andrzej Zawistowski rozmawia z numizmatykiem Jackiem Sarosiekiem o historii gettowego pieniądza, jego emisji, zabezpieczeniach, a także o przypadkach fałszerstw – zarówno w czasie wojny, jak i współcześnie. Dowiesz się:
- kto zaprojektował i drukował banknoty dla getta,
- jak funkcjonował „Bank Skupu Wartościowych Przedmiotów i Odzieży”,
- dlaczego dziesięciofenigówki mogły służyć jako... podpałka do pieca,
- jak działał system wynagrodzeń i zasiłków w zamkniętej społeczności getta,
- i co stało się z fałszerzem, który wpadł przez... brak jednej kropki.
To opowieść nie tylko o walucie, ale i o desperackich próbach zachowania godności, pomysłowości i przetrwania w nieludzkich warunkach.
Zobacz także
- „Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego” – Karol Madaj o Obławie Augustowskiej dla „Mówią Wieki”
Aktualności
„Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego” – Karol Madaj o Obławie Augustowskiej dla „Mówią Wieki”
W czerwcowym numerze magazynu historycznego „Mówią Wieki” (nr 6/2026), w całości poświęconym Obławie Augustowskiej – największej zbrodni popełnionej na Polakach po II wojnie światowej, Karol Madaj, p.o. dyrektora Instytutu Pileckiego, opowiedział o misji Instytutu Pileckiego i otwartego w lipcu 2025 roku Domu Pamięci Obławy Augustowskiej.
- Magazyn historyczny „Mówią Wieki” o Obławie Augustowskiej
Aktualności
Magazyn historyczny „Mówią Wieki” o Obławie Augustowskiej
W cieniu wakacyjnego lipca przypadła kolejna rocznica Obławy Augustowskiej. Podczas mających miejsce obchodów przypominaliśmy o tragicznych wydarzeniach z lata 1945 r. Upowszechnienie wiedzy na ten temat stanowi dla nas jedno z priorytetowych zadań.
- 82. rocznica śmierci ppor. Juliana Wierzbickiego
Aktualności
82. rocznica śmierci ppor. Juliana Wierzbickiego
9 sierpnia delegacja z Oddziału Instytutu Pileckiego w Augustowie wzięła udział w uroczystościach upamiętniających 82. rocznicę śmierci ppor. Juliana Wierzbickiego.
- Konferencja naukowa ,,Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX w.” [fotorelacja]
Aktualności
Konferencja naukowa ,,Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX w.” [fotorelacja]
W Domu Pamięci Obławy Augustowskiej zakończyła się druga konferencja naukowa z cyku ,,Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX w. – Polska na europejskim tle porównawczym (1919–1989)” zgromadziła przedstawicieli różnych dyscyplin nauk humanistycznych i społecznych, reprezentujących wiele ośrodków badawczych z Polski i zagranicy.
- LIPCOWI ’45. Koncert pamięci ofiar Obławy Augustowskiej [fotorelacja]
Aktualności
LIPCOWI ’45. Koncert pamięci ofiar Obławy Augustowskiej [fotorelacja]
11 lipca w amfiteatrze miejskim w Augustowie odbyło się widowisko muzyczne poświęcone ofiarom Obławy Augustowskiej – największej zbrodni popełnionej na Polakach po zakończeniu II wojny światowej. Wydarzenie połączyło muzykę, obraz oraz świadectwa rodzin i bliskich ofiar Obławy.
- Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej | 81. rocznica Obławy Augustowskiej
Aktualności
Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej | 81. rocznica Obławy Augustowskiej
12 lipca, w Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej, zapraszamy do Domu Pamięci Obławy Augustowskiej, aby wspólnie oddać cześć ofiarom największej zbrodni na Polakach po II wojnie światowej.
- 12 lipca | Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Aktualności
12 lipca | Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
12 lipca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej. W tym dniu 81 lat temu, 12 lipca 1945 r., trzy miesiące po zakończeniu II wojny światowej, rozpoczęła się Obława Augustowska.
- Koncert LIPCOWI '45 | Ania Dąbrowska, Wiktor Dyduła, Ewelina Flinta, Tatiana Okupnik, Dawid Tyszkowski, Karolina Czarnecka, Zuta
Aktualności
Koncert LIPCOWI '45 | Ania Dąbrowska, Wiktor Dyduła, Ewelina Flinta, Tatiana Okupnik, Dawid Tyszkowski, Karolina Czarnecka, Zuta
Już po raz piąty zapraszamy na koncert, w którym artyści różnych pokoleń za pomocą piosenek opowiedzą historię Lipcowych, ofiar Obławy Augustowskiej.
- Wielka Wymiana Książek | Piknik edukacyjny z okazji 81. rocznicy Obławy Augustowskiej
Aktualności
Wielka Wymiana Książek | Piknik edukacyjny z okazji 81. rocznicy Obławy Augustowskiej
Masz na półce książki, do których już nie wrócisz? Daj im drugie życie i znajdź coś nowego dla siebie!
- Debata Narody w okowach. Sowieckie i postsowieckie represje wobec mieszkańców Europy Środkowo-Wschodniej
Aktualności
Debata Narody w okowach. Sowieckie i postsowieckie represje wobec mieszkańców Europy Środkowo-Wschodniej
Z okazji 81. rocznicy Obławy Augustowskiej zapraszamy na debatę międzynarodową „Narody w okowach. Sowieckie i postsowieckie represje wobec mieszkańców Europy Środkowo-Wschodniej”.
- Wycieczka Śladami Obławy Augustowskiej z Danutą i Zbigniew Kaszlejami | ZAPISY
Aktualności
Wycieczka Śladami Obławy Augustowskiej z Danutą i Zbigniew Kaszlejami | ZAPISY
Zapraszamy na wycieczkę objazdową po miejscach związanych z Obławą Augustowską, prowadzoną przez Danutę i Zbigniewa Kaszlejów – badaczy, którzy poświęcili tej tragicznej historii większość swojego życia.
- „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” – premiera drugiego odcinka i spotkanie z twórcami
Aktualności
„Sala 600. Świadkowie Norymbergi” – premiera drugiego odcinka i spotkanie z twórcami
Zapraszamy na premierowy odsłuch 2. odcinka audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” oraz spotkanie z jego twórcami.