„Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego” – Karol Madaj o Obławie Augustowskiej dla „Mówią Wieki” - Instytut Pileckiego

Aktualności

11.08.2026 (WT)

„Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego” – Karol Madaj o Obławie Augustowskiej dla „Mówią Wieki”

W czerwcowym numerze magazynu historycznego „Mówią Wieki” (nr 6/2026), w całości poświęconym Obławie Augustowskiej – największej zbrodni popełnionej na Polakach po II wojnie światowej, Karol Madaj, p.o. dyrektora Instytutu Pileckiego, opowiedział o misji Instytutu Pileckiego i otwartego w lipcu 2025 roku Domu Pamięci Obławy Augustowskiej.

Fot. Instytut Pileckiego

Dyrektor zaznaczył, że placówka nie jest wyłącznie miejscem muzealnym – pełni również funkcję centrum edukacji historycznej, w którym przez cały rok odbywają się spotkania, debaty i konferencje.

Uniwersalny wymiar pamięci o zbrodni

Podkreślił, że Dom Pamięci Obławy Augustowskiej powinien być instytucją o znaczeniu nie tylko lokalnym, ale też międzynarodowym.

– Trzeba mieć jednak świadomość, iż żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego. Osądzenie zbrodniarzy miało i powinno mieć wymiar powszechny – mówił Madaj.

– W tym kontekście Augustów jest idealnym miejscem do dialogu na temat reżimów, które są mocno zakorzenione w zbrodniczych systemach XX wieku. To przekaz uniwersalny i niestety wciąż aktualny – dodał.

Międzynarodowe zainteresowanie

Zwrócił też uwagę na zainteresowanie Obławą Augustowską poza Polską.
– Spotykamy się z dużym zainteresowaniem ze strony międzynarodowego środowiska naukowego. To pokazuje, jak bardzo potrzebne jest takie miejsce – podkreślił.

Odpowiadając na to zainteresowanie, placówka zaprasza do Augustowa zagranicznych badaczy, przede wszystkim z krajów bałtyckich, by wspólnie podejmować temat doświadczeń totalitaryzmów w Europie. Obława Augustowska jest także przedstawiana w zagranicznych oddziałach Instytutu Pileckiego. O zbrodni rozmawiano już w Berlinie, a kolejnym miejscem, w którym zostanie ona szerzej zaprezentowana, będzie Nowy Jork.

– Pokazywanie naszego, środkowoeuropejskiego doświadczenia może być w innych krajach – szczególnie za oceanem – bardzo cenne, gdyż tam brakuje takiej perspektywy. Badania pokazują, że brakuje również rzetelnej wiedzy o niemieckiej i sowieckiej okupacji. A bez tej wiedzy trudno jest zrozumieć współczesność – zaznaczył Karol Madaj.

Cały wywiad: „Obława augustowska – zbrodnia bez przedawnienia”. Rozmowa z Karolem Madajem, p.o. dyrektora Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego, „Mówią Wieki”, nr 6/2026 (804), s. 6-8, https://www.mowiawieki.pl/ksiegarnia/mowia-wieki-nr-6-2026-804-pdf.

W numerze znalazły się również teksty pracowników Instytutu Pileckiego poświęcone różnym aspektom Obławy Augustowskiej i jej historycznego kontekstu: Kobiety i Obława Augustowska – autorstwa prof. Małgorzaty Dajnowicz; Ofiary i oprawcy oraz Zanim Sowieci wydali wyrok. W przededniu Obławy Augustowskiej – autorstwa dr. Łukasza Faszczy; a także Po drugiej stronie granicy. Sowieckie operacje pacyfikacyjne w Europie Wschodniej w 1945 roku – autorstwa prof. Damiana Markowskiego.

Zobacz także