Kobiety w Wojsku Polskim – nieznane bohaterki. Relacja ze spotkania - Instytut Pileckiego

Kobieta mówi do mikrofonu na tle plakatu spotkania
Aktualności

15.06.2026 (PN)

Kobiety w Wojsku Polskim – nieznane bohaterki. Relacja ze spotkania

11 czerwca 2026 r. w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej odbyło się seminarium poświęcone udziałowi kobiet w polskim ruchu niepodległościowym oraz służbie wojskowej od okresu I wojny światowej po czasy współczesne.

Spotkanie poprowadziła dr Patrycja Kaczmarska, Zastępca Dyrektora Wojskowego Biura Historycznego.

W trakcie wykładu omówiono rolę i zasługi kobiet zaangażowanych w walkę o niepodległość Polski, działalność konspiracyjną oraz służbę wojskową na przestrzeni XX i XXI wieku. Szczególną uwagę poświęcono zasobom Centralnego Archiwum Wojskowego, które stanowią jedno z najważniejszych źródeł do badań nad historią kobiet związanych z wojskiem. Uczestnicy poznali rodzaje dokumentacji archiwalnej, w tym akta personalne, odznaczeniowe i zespoły tematyczne, a także praktyczne aspekty prowadzenia kwerend archiwalnych.

Nieznane bohaterki 

Prelegentka przedstawiła działalność kobiet w strukturach Polskiej Organizacji Wojskowej, ich zaangażowanie w wywiad, łączność, służbę kurierską, sanitarną i organizacyjną oraz wkład w funkcjonowanie konspiracji niepodległościowej. Zaprezentowano sylwetki wielu zasłużonych działaczek i żołnierek, które wykazywały się odwagą, determinacją i wysokimi kompetencjami organizacyjnymi. Wśród omawianych postaci znalazły się m.in. Aleksandra Piłsudska, Maria Kwiatkowska-Stefanowska, Halina Chełmicka, Stefania Kudelska oraz Matylda Zangowa. Szczególne zainteresowanie wzbudziła historia porucznik Kepisz-Daszkiewicz, która pod męskim nazwiskiem służyła na froncie legionowym.

Kobiety w formacjach wojskowych

Wykład ukazał również udział kobiet w wojnie polsko-bolszewickiej, powstaniach śląskich, Ochotniczej Legii Kobiet, I Samodzielnym Batalionie Kobiecym im. Emilii Plater oraz innych formacjach wojskowych. Podkreślono różnorodność pełnionych przez nie funkcji – od służby medycznej i administracyjnej po zadania wywiadowcze i bojowe – oraz ich znaczący wkład w budowę i obronę odrodzonego państwa polskiego.

Archiwa wojskowe

Osobną część seminarium poświęcono działalności archiwów wojskowych oraz wyzwaniom związanym z badaniami historycznymi. Omówiono procedury poszukiwania dokumentów, proces digitalizacji zbiorów, ograniczenia wynikające z ochrony danych osobowych i przepisów dotyczących materiałów niejawnych, a także problemy interpretacyjne związane z dokumentacją obcojęzyczną. Zaprezentowano również zagadnienia dotyczące dostępu do archiwów zagranicznych oraz przejmowania i opracowywania depozytów po polskich żołnierzach.

Seminarium było nie tylko okazją do poznania mniej znanych kart historii polskich kobiet walczących o niepodległość, lecz także do zapoznania się z metodami pracy badawczej oraz możliwościami, jakie oferują współczesne archiwa wojskowe. Spotkanie pozwoliło uczestnikom lepiej zrozumieć skalę zaangażowania kobiet w dzieje polskiego oręża oraz znaczenie źródeł archiwalnych w odkrywaniu i dokumentowaniu ich losów.

Zobacz także