Piwnice Terroru. Badania w podziemiach “Domu Turka” w Augustowie. - Instytut Pileckiego
08.03.2023 (ŚR)
Piwnice Terroru. Badania w podziemiach “Domu Turka” w Augustowie.
Liczne napisy świadczące o obecności więźniów przetrzymywanych przez funkcjonariuszy Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Augustowie odkryli konserwatorzy pracujący na zlecenie Instytutu Pileckiego w podziemiach „Domu Turka”.
Piwnice terroru
Badania konserwatorskie w piwnicach “Domu Turka” rozpoczęły się w styczniu 2023 roku. Pomieszczenia wykorzystywano jako cele więzienne w okresie działalności Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, który mieścił się w “Domu Turka” w latach 1945-1956. Przetrzymywano w nim m. in. żołnierzy polskiego podziemia niepodległościowego – AKO i WiN walczących w okresie powojennym z nową komunistyczną władzą. Na podstawie wcześniejszych analiz historycznych konserwatorzy rozpoczęli pracę nad skrupulatnym odkrywaniem poszczególnych warstw tynków i pobiał pokrywających ściany cel. Po usunięciu warstw tynków datowanych na lata 80. XX wieku udało się im dotrzeć do warstw pobiał datowanych na lata 40. i 50. XX wieku. Na ich powierzchni odkryto liczne napisy świadczące o przetrzymywaniu w piwnicach „Domu Turka” ludzi związanych z polskim podziemiem niepodległościowym.
Ślady zbrodni
Pierwszy etap prac miał na celu ustalenie skali zjawiska. Ilość napisów oraz stan ich zachowania przeszły nasze najśmielsze oczekiwania. Teraz dokumentujemy każdy napis oraz zabezpieczamy znaleziska na czas planowanych prac budowlanych. Zależy nam na tym, aby ustalić tożsamość wszystkich osób, które pozostawiły swój ślad w piwnicach dawnego aresztu śledczego PUBP. Chcemy, aby na przyszłej wystawie stałej te kruche, często ostatnie materialne ślady życia ofiar terroru komunistycznego były należycie wyeksponowane i udostępnione zwiedzającym
– mówi Bartosz Gralicki, Pełnomocnik Dyrektora Instytutu Pileckiego w Augustowie
W toku prac odsłonięto m. in wyryte na ścianach kalendarze prowadzone przez więźniów, aby nie zgubić rachuby czasu, krzyż nad wejściem do jednej z cel, odręczne rysunki, imiona, nazwiska, daty, miejscowości pochodzenia zatrzymanych. Przykładowe treści już rozczytanych napisów to: „Boże ratuj mnie”, „walka o niepodległość”, „zostali aresztowani 23 września 1951” i wiele innych.
„Dom Turka”
Dom Turka to popularna nazwa budynku położonego w Augustowie przy ulicy 3 Maja. W latach 1940-1941 mieściła się tam siedziba rejonowego zarządu NKWD a w latach 1945-1956 – areszt śledczy Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. W lipcu 1945 r. w tym miejscu mieścił się jeden z obozów filtracyjnych stworzonych przez Sowietów w trakcie Obławy Augustowskiej. Od 2021 r. budynek jest w rękach Instytutu Pileckiego, który tworzy w nim Dom Pamięci Obławy Augustowskiej.
Zobacz także
- Światełko Pamięci – wieczór poświęcony biografiom Ofiar Obławy Augustowskiej przy akompaniamencie zespołu „Dobre wrażenie"
Aktualności
Światełko Pamięci – wieczór poświęcony biografiom Ofiar Obławy Augustowskiej przy akompaniamencie zespołu „Dobre wrażenie"
Druga edycja wieczoru wspomnieniowego poświęconego Ofiarom Obławy Augustowskiej – spotkanie, którego celem jest przywracanie pamięci o konkretnych ludziach, ich życiu, rodzinach i tragicznych losach.
- Debata „Bo trzeba było dokopać ruskim – o Komitecie Poszukiwań Mieszkańców Suwalszczyzny Zaginionych w Lipcu 1945 roku” | 81. rocznica Obławy Augustowskiej
Aktualności
Debata „Bo trzeba było dokopać ruskim – o Komitecie Poszukiwań Mieszkańców Suwalszczyzny Zaginionych w Lipcu 1945 roku” | 81. rocznica Obławy Augustowskiej
W poniedziałek 6 lipca, w ramach obchodów 81. rocznicy Obławy Augustowskiej, zapraszamy na spotkanie poświęcone historii Obywatelskiego Komitetu Poszukiwań Mieszkańców Suwalszczyzny Zaginionych w Lipcu 1945 roku.
- LIPCOWI’45 | 81. rocznica Obławy Augustowskiej (6-12 lipca)
Aktualności
LIPCOWI’45 | 81. rocznica Obławy Augustowskiej (6-12 lipca)
Od 6 do 12 lipca zapraszamy do udziału w wydarzeniach organizowanych z okazji 81. rocznicy Obławy Augustowskiej. W programie znalazły się debaty i konferencja naukowa, a także piknik edukacyjny, koncert LIPCOWI'45, spacery historyczne i spotkania wspomnieniowe.
- 86. rocznica masowych deportacji obywateli polskich w głąb ZSRR. Wykład Marka Reszuty i pokaz filmu „General Nil”
Aktualności
86. rocznica masowych deportacji obywateli polskich w głąb ZSRR. Wykład Marka Reszuty i pokaz filmu „General Nil”
W 86. rocznicę masowych deportacji obywateli polskich na Sybir oddaliśmy hołd ofiarom sowieckich represji. Czerwiec jest miesiącem szczególnie naznaczonym pamięcią o tych tragicznych wydarzeniach – właśnie w czerwcu miały miejsce dwie wielkie operacje przymusowego przesiedlenia ludności II Rzeczypospolitej, przeprowadzone przez władze sowieckie w 1940 i 1941 roku.
- Biografie Suwalszczyzny. Tu zaczynają się historie – Aleksandra Piłsudska
Aktualności
Biografie Suwalszczyzny. Tu zaczynają się historie – Aleksandra Piłsudska
Zapraszamy na kolejne spotkanie z cyklu „Biografie Suwalszczyzny. Tu zaczynają się historie”, poświęcone postaci Aleksandry Piłsudskiej z domu Szczerbińskiej – działaczki niepodległościowej, żołnierki, społeczniczki oraz żony Marszałka Józefa Piłsudskiego.
- 86. rocznica trzecich masowych deportacji obywateli polskich w głąb ZSRR | Wykład Marka Reszuty i pokaz filmu „General Nil”
Aktualności
86. rocznica trzecich masowych deportacji obywateli polskich w głąb ZSRR | Wykład Marka Reszuty i pokaz filmu „General Nil”
Instytut Pileckiego zaprasza na wydarzenie upamiętniające 86. rocznicę trzecich masowych deportacji obywateli polskich w głąb Związku Sowieckiego.
- W hołdzie Ofiarom Obławy Augustowskiej – relacja z marszu pamięci
Aktualności
W hołdzie Ofiarom Obławy Augustowskiej – relacja z marszu pamięci
19 czerwca 2026 r. przedstawiciele Instytutu Pileckiego uczestniczyli w Marszu „W Hołdzie Ofiarom Obławy Augustowskiej”, zorganizowanym w Gibach dla upamiętnienia ofiar największej powojennej zbrodni dokonanej na Polakach po zakończeniu II wojny światowej.
- Międzynarodowa konferencja: Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX wieku
Aktualności
Międzynarodowa konferencja: Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX wieku
Zapraszamy do udziału w międzynarodowej konferencji naukowej poświęconej różnorodnym formom aktywności kobiet podejmujących działania opozycyjne i kontestacyjne w warunkach systemów autorytarnych i totalitarnych XX wieku.
- Kobiety w Wojsku Polskim – nieznane bohaterki. Relacja ze spotkania
Aktualności
Kobiety w Wojsku Polskim – nieznane bohaterki. Relacja ze spotkania
- Kobiety w Wojsku Polskim – nieznane bohaterki
Aktualności
Kobiety w Wojsku Polskim – nieznane bohaterki
Zapraszamy na seminarium poświęcone kobietom, które odegrały istotną rolę w historii Wojska Polskiego i walki o niepodległość Polski.
- Trzeci Piknik Ułański – Ułańskie Święto Lasu. Historia, konie i szacunek do lasu
Aktualności
Trzeci Piknik Ułański – Ułańskie Święto Lasu. Historia, konie i szacunek do lasu
31 maja 2026 roku na polu namiotowym Swoboda w Studzienicznej odbył się Trzeci Piknik Ułański – Ułańskie Święto Lasu, zorganizowany przez Oddział Instytutu Pileckiego w Augustowie oraz Nadleśnictwo Augustów.
- III Piknik Ułański | Ułańskie Święto Lasu: pokazy rekonstruktorów konnych, stoiska edukacyjne
Aktualności
III Piknik Ułański | Ułańskie Święto Lasu: pokazy rekonstruktorów konnych, stoiska edukacyjne
31 maja zapraszamy do Studzienicznej na III edycję Pikniku Historycznego!