Od tej historii wszystko się zaczęło...! Geneza utworu "Piwnica u Dowgierdów" - Instytut Pileckiego
Od tej historii wszystko się zaczęło...! Geneza utworu "Piwnica u Dowgierdów"
Przyjaźń i śmierć
Wczesnym wieczorem 15 lipca 1945 roku troje przyjaciół wracało do domu z
letniej potańcówki. Niedawno skończyła się wojna, a Tadeusz, Mieczysław (z
prawej) i Władysław (w środku) spędzali ostatnie, wspólne wakacje przed
wejściem w dorosłe życie.
Tadeusz Stelmasik (ur. 1925) w trakcie wojny został wywieziony wraz z rodziną na roboty przymusowe do Niemiec. Po powrocie do Augustowa zamieszkał u swojej krewnej – Zofii Dyczewskiej, nieopodal domu Mieczysława Jatkowskiego (ur. 1927). Matka Mieczysława pozwoliła mu wyjść z kolegami pod warunkiem, że wróci przed godziną policyjną. Władysław Jedliński (ur. 1927) miał wielki talent muzyczny. Potrafił zagrać niemal na każdym instrumencie. Wczesnym popołudniem 15 lipca wybiegł na spotkanie z przyjaciółmi z gitarą przewieszoną przez ramię. Wszyscy trzej byli członkami Armii Krajowej, a następnie – Armii Krajowej Obywatelskiej.
Na ulicy Nowomiejskiej zatrzymał ich sowiecki patrol. Zostali aresztowani i
umieszczeni w domu Dowgierdów na augustowskim Zarzeczu. Tam, w czasie
Obławy Augustowskiej, znajdował się jeden z punktów filtracyjnych stworzonych przez sowiecki kontrwywiad wojskowy „SMIERSZ”. Świadkowie widzieli tam trzech pobitych, młodych chłopaków – jeden z nich przez cały czas miał ze sobą gitarę. W pewnym momencie wywieziono ich ciężarówką w nieznanym kierunku.
Mieczysław Jatkowski, Tadeusz Stelmasik i Władysław Jedliński, podobnie jak
pozostałe ofiary Obławy Augustowskiej, zostali zamordowani przez Sowietów. Ich rodziny do dzisiaj nie znają miejsca ich pochówku.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
Historia Mieczysława, Władysława i Tadeusza zainspirowała Aleksandrę Górecką do napisania tekstu piosenki „Piwnica u Dowgierdów”. Utwór opracował muzycznie Łukasz Żurkowski, lider zespołu „ŻURKOWSKI”, a jego premierowe wykonanie miało miejsce w Augustowie 9 lipca 2022 r. podczas Festiwalu „Lipcowi” z okazji 77. rocznicy Obławy Augustowskiej. Artyści zaprezentują wtedy 10 unikalnych utworów inspirowanych autentycznymi losami ofiar Obławy Augustowskiej z lipca 1945 roku.
1 lipca 2022 r. opublikowany został klip promujący singiel:
Dom Dowgierdów w Augustowie, okres międzywojenny. Dom Dowgierdów to
jedno z miejsc w którym przetrzymywano, przesłuchiwano i torturowano osoby pojmane w Obławie Augustowskiej
Zobacz także
- Tysiące uczestników rajdu „Pojezierze Augustowskie 2026” odwiedziło Dom Pamięci Obławy Augustowskiej
Aktualności
Tysiące uczestników rajdu „Pojezierze Augustowskie 2026” odwiedziło Dom Pamięci Obławy Augustowskiej
11 kwietnia 2026 r. odbył się międzynarodowy rajd pieszy „Pojezierze Augustowskie”, który zgromadził blisko 4 tysiące uczestników. Każda z pięciu tras wydarzenia prowadziła przez teren Domu Pamięci Obławy Augustowskiej.
- W trosce o pamięć i przyszłość. Instytut Pileckiego podpisał porozumienie z Gminą Miastem Augustów
Aktualności
W trosce o pamięć i przyszłość. Instytut Pileckiego podpisał porozumienie z Gminą Miastem Augustów
W trosce o pamięć i przyszłość, w przekonaniu, że pamięć o przeszłości stanowi fundament naszej tożsamości, a rzetelna wiedza historyczna pomaga budować odpowiedzialne społeczeństwo, Gmina Miasto Augustów zawarła porozumienie z Instytutem Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego.
- Święto Wojsk Inżynieryjnych. Uroczyste obchody
Aktualności
Święto Wojsk Inżynieryjnych. Uroczyste obchody
16 kwietnia przypada Święto Wojsk Inżynieryjnych, które w tym roku obchodziliśmy w Augustowie. To właśnie tutaj decyzją Ministra Obrony Narodowej został powołany, stacjonuje i dynamicznie się rozwija 1. Batalion Saperów.
- Rocznice masowej deportacji i Zbrodni Katyńskiej. Uroczystości w Augustowie
Aktualności
Rocznice masowej deportacji i Zbrodni Katyńskiej. Uroczystości w Augustowie
13 kwietnia 1940 r. przypadają dwie ważne rocznice. To data drugiej masowej deportacji polskich obywateli w głąb ZSRR. To także rocznica Zbrodni Katyńskiej.
- Witold Urbanowicz. Pierwsze spotkanie w cyklu „Biografie Suwalszczyzny”
Aktualności
Witold Urbanowicz. Pierwsze spotkanie w cyklu „Biografie Suwalszczyzny”
30 marca w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej odbyło się pierwsze wydarzenie z cyklu „Biografie Suwalszczyzny”, poświęcone generałowi brygady, pilotowi Witoldowi Urbanowiczowi. Zorganizowano je w 118. rocznicę jego urodzin.
- Tu zaczynają się historie. Biografie z Suwalszczyzny - generał Witold Urbanowicz – dowódca Dywizjonu 303
Aktualności
Tu zaczynają się historie. Biografie z Suwalszczyzny - generał Witold Urbanowicz – dowódca Dywizjonu 303
Generał Witold Urbanowicz będzie bohaterem pierwszej odsłony cyklu Tu zaczynają się historie. Biografie z Suwalszczyzny. Spotkanie odbędzie się 30 marca w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej.
- Dom Pamięci Obławy Augustowskiej partnerem Rajdu Pieszego Pojezierze Augustowskie ‘26
Aktualności
Dom Pamięci Obławy Augustowskiej partnerem Rajdu Pieszego Pojezierze Augustowskie ‘26
Oddział Instytutu Pileckiego – Dom Pamięci Obławy Augustowskiej podjął współpracę z litewską firmą TrekTours - organizatorem międzynarodowego Rajdu Pieszego Pojezierze Augustowskie ’26 Presented by Columbia.
- „Cichy front”. Pokaz spektaklu
Aktualności
„Cichy front”. Pokaz spektaklu
W Augustowie odbył się pokaz spektaklu „Cichy front” w reżyserii Piotra Trentowskiego, przygotowany i zaprezentowany przez Teatr Muzyczny Druga Zwrotka. Wydarzenie było ważnym elementem popularyzowania historii wśród mieszkańców miasta.
- „Popiół i diament”. Projekcja filmu i dyskusja
Aktualności
„Popiół i diament”. Projekcja filmu i dyskusja
Z okazji setnej rocznicy urodzin Andrzeja Wajdy, w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej zorganizowana została projekcja filmu „Popiół i diament”. Rok 2026 Senat ogłosił rokiem tego reżysera.
- Debata „Dziedzictwo powojennego podziemia – wzór obywatelski czy tragiczna konieczność?”
Aktualności
Debata „Dziedzictwo powojennego podziemia – wzór obywatelski czy tragiczna konieczność?”
Za nami debata w w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej poświęcona powojennym losom podziemia niepodległościowego.
- Obchody Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”
Aktualności
Obchody Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”
W Augustowie 1 marca 2026 r. zakończył się dwudniowy program obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych.
- O Obławie Augustowskiej w Berlinie | Inauguracja nowego cyklu „Po co nam dziś pomniki?”
Aktualności
O Obławie Augustowskiej w Berlinie | Inauguracja nowego cyklu „Po co nam dziś pomniki?”
W berlińskim Instytucie Pileckiego pracownicy Domu Pamięci Obławy Augustowskiej oraz architekci Florian Mausbach i Czesław Bielecki dyskutowali o przemocy w historii, kulturze pamięci i społecznej roli miejsc pamięci.