Od tej historii wszystko się zaczęło...! Geneza utworu "Piwnica u Dowgierdów" - Instytut Pileckiego
21.07.2022 (CZW)
Od tej historii wszystko się zaczęło...! Geneza utworu "Piwnica u Dowgierdów"
Przyjaźń i śmierć
Wczesnym wieczorem 15 lipca 1945 roku troje przyjaciół wracało do domu z
letniej potańcówki. Niedawno skończyła się wojna, a Tadeusz, Mieczysław (z
prawej) i Władysław (w środku) spędzali ostatnie, wspólne wakacje przed
wejściem w dorosłe życie.
Tadeusz Stelmasik (ur. 1925) w trakcie wojny został wywieziony wraz z rodziną na roboty przymusowe do Niemiec. Po powrocie do Augustowa zamieszkał u swojej krewnej – Zofii Dyczewskiej, nieopodal domu Mieczysława Jatkowskiego (ur. 1927). Matka Mieczysława pozwoliła mu wyjść z kolegami pod warunkiem, że wróci przed godziną policyjną. Władysław Jedliński (ur. 1927) miał wielki talent muzyczny. Potrafił zagrać niemal na każdym instrumencie. Wczesnym popołudniem 15 lipca wybiegł na spotkanie z przyjaciółmi z gitarą przewieszoną przez ramię. Wszyscy trzej byli członkami Armii Krajowej, a następnie – Armii Krajowej Obywatelskiej.
Na ulicy Nowomiejskiej zatrzymał ich sowiecki patrol. Zostali aresztowani i
umieszczeni w domu Dowgierdów na augustowskim Zarzeczu. Tam, w czasie
Obławy Augustowskiej, znajdował się jeden z punktów filtracyjnych stworzonych przez sowiecki kontrwywiad wojskowy „SMIERSZ”. Świadkowie widzieli tam trzech pobitych, młodych chłopaków – jeden z nich przez cały czas miał ze sobą gitarę. W pewnym momencie wywieziono ich ciężarówką w nieznanym kierunku.
Mieczysław Jatkowski, Tadeusz Stelmasik i Władysław Jedliński, podobnie jak
pozostałe ofiary Obławy Augustowskiej, zostali zamordowani przez Sowietów. Ich rodziny do dzisiaj nie znają miejsca ich pochówku.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
Historia Mieczysława, Władysława i Tadeusza zainspirowała Aleksandrę Górecką do napisania tekstu piosenki „Piwnica u Dowgierdów”. Utwór opracował muzycznie Łukasz Żurkowski, lider zespołu „ŻURKOWSKI”, a jego premierowe wykonanie miało miejsce w Augustowie 9 lipca 2022 r. podczas Festiwalu „Lipcowi” z okazji 77. rocznicy Obławy Augustowskiej. Artyści zaprezentują wtedy 10 unikalnych utworów inspirowanych autentycznymi losami ofiar Obławy Augustowskiej z lipca 1945 roku.
1 lipca 2022 r. opublikowany został klip promujący singiel:
Dom Dowgierdów w Augustowie, okres międzywojenny. Dom Dowgierdów to
jedno z miejsc w którym przetrzymywano, przesłuchiwano i torturowano osoby pojmane w Obławie Augustowskiej
Zobacz także
- Weekend seniora z kulturą 2026 w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej!
Aktualności
Weekend seniora z kulturą 2026 w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej!
Zapraszamy do Instytutu Pileckiego na Weekend Seniora z Kulturą – 3–4 października 2026 r. To doskonała okazja, by aktywnie spędzić czas, poznać nowe miejsca i odkryć różne formy uczestnictwa w kulturze! W programie podróż Wigierską Koleją Wąskotorową oraz zwiedzanie Domu Pamięci Obławy Augustowskiej.
- Otwarcie wystawy „Krechowiacy z Augustowa”
Aktualności
Otwarcie wystawy „Krechowiacy z Augustowa”
11 września w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej została otwarta wystawa poświęcona historii 1 Pułku Ułanów Krechowieckich oraz jednostek kontynuujących krechowiackie tradycje – od 1914 roku po dzień dzisiejszy. Ekspozycja obejmuje oryginalne pamiątki związane z „krechowiakami”: mundury i wyposażenie wojskowe, zdjęcia oraz dokumenty.
- Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Aktualności
Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
4 września w Pokamedulskim Klasztorze w Wigrach odbył się wieczór pamięci, poświęcony ofiarom największej powojennej operacji przeciwko polskiemu podziemiu niepodległościowemu.
- Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Aktualności
Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Jak pamiętać o tych, których los wciąż pozostaje nie w pełni poznany? 4 września spotkamy się w Pokamedulskim Klasztorze w Wigrach, by poprzez słowo, muzykę i wspólną modlitwę oddać hołd Ofiarom Obławy Augustowskiej.
- Kresowy Zjazd Kombatantów
Aktualności
Kresowy Zjazd Kombatantów
Przedstawiciele Domu Spotkań Obławy Augustowskiej zostali zaproszeni do udziału w Kresowym Zjeździe Kombatantów.
- Atak hakerski na strony Instytutu Pileckiego w Warszawie, Berlinie i Augustowie
Aktualności
Atak hakerski na strony Instytutu Pileckiego w Warszawie, Berlinie i Augustowie
Szanowni Państwo, w związku z poważnym atakiem hakerskim, w nocy z 13 na 14 sierpnia, na stronę internetową Instytutu oraz oddziałów w Berlinie i Augustowie informujemy, że na stronach Instytutu, opublikowane zostały materiały noszące znamiona rosyjskiej propagandy i dezinformacji. Treści te wymierzone były w polską historię i wzmacniały narracje antyukraińskie.
- „Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego” – Karol Madaj o Obławie Augustowskiej dla „Mówią Wieki”
Aktualności
„Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego” – Karol Madaj o Obławie Augustowskiej dla „Mówią Wieki”
W czerwcowym numerze magazynu historycznego „Mówią Wieki” (nr 6/2026), w całości poświęconym Obławie Augustowskiej – największej zbrodni popełnionej na Polakach po II wojnie światowej, Karol Madaj, p.o. dyrektora Instytutu Pileckiego, opowiedział o misji Instytutu Pileckiego i otwartego w lipcu 2025 roku Domu Pamięci Obławy Augustowskiej.
- Magazyn historyczny „Mówią Wieki” o Obławie Augustowskiej
Aktualności
Magazyn historyczny „Mówią Wieki” o Obławie Augustowskiej
W cieniu wakacyjnego lipca przypadła kolejna rocznica Obławy Augustowskiej. Podczas mających miejsce obchodów przypominaliśmy o tragicznych wydarzeniach z lata 1945 r. Upowszechnienie wiedzy na ten temat stanowi dla nas jedno z priorytetowych zadań.
- 82. rocznica śmierci ppor. Juliana Wierzbickiego
Aktualności
82. rocznica śmierci ppor. Juliana Wierzbickiego
9 sierpnia delegacja z Oddziału Instytutu Pileckiego w Augustowie wzięła udział w uroczystościach upamiętniających 82. rocznicę śmierci ppor. Juliana Wierzbickiego.
- Konferencja naukowa ,,Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX w.” [fotorelacja]
Aktualności
Konferencja naukowa ,,Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX w.” [fotorelacja]
W Domu Pamięci Obławy Augustowskiej zakończyła się druga konferencja naukowa z cyku ,,Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX w. – Polska na europejskim tle porównawczym (1919–1989)” zgromadziła przedstawicieli różnych dyscyplin nauk humanistycznych i społecznych, reprezentujących wiele ośrodków badawczych z Polski i zagranicy.
- LIPCOWI ’45. Koncert pamięci ofiar Obławy Augustowskiej [fotorelacja]
Aktualności
LIPCOWI ’45. Koncert pamięci ofiar Obławy Augustowskiej [fotorelacja]
11 lipca w amfiteatrze miejskim w Augustowie odbyło się widowisko muzyczne poświęcone ofiarom Obławy Augustowskiej – największej zbrodni popełnionej na Polakach po zakończeniu II wojny światowej. Wydarzenie połączyło muzykę, obraz oraz świadectwa rodzin i bliskich ofiar Obławy.
- Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej | 81. rocznica Obławy Augustowskiej
Aktualności
Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej | 81. rocznica Obławy Augustowskiej
12 lipca, w Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej, zapraszamy do Domu Pamięci Obławy Augustowskiej, aby wspólnie oddać cześć ofiarom największej zbrodni na Polakach po II wojnie światowej.