Od tej historii wszystko się zaczęło...! Geneza utworu "Piwnica u Dowgierdów" - Instytut Pileckiego
21.07.2022 (CZW)
Od tej historii wszystko się zaczęło...! Geneza utworu "Piwnica u Dowgierdów"
Przyjaźń i śmierć
Wczesnym wieczorem 15 lipca 1945 roku troje przyjaciół wracało do domu z
letniej potańcówki. Niedawno skończyła się wojna, a Tadeusz, Mieczysław (z
prawej) i Władysław (w środku) spędzali ostatnie, wspólne wakacje przed
wejściem w dorosłe życie.
Tadeusz Stelmasik (ur. 1925) w trakcie wojny został wywieziony wraz z rodziną na roboty przymusowe do Niemiec. Po powrocie do Augustowa zamieszkał u swojej krewnej – Zofii Dyczewskiej, nieopodal domu Mieczysława Jatkowskiego (ur. 1927). Matka Mieczysława pozwoliła mu wyjść z kolegami pod warunkiem, że wróci przed godziną policyjną. Władysław Jedliński (ur. 1927) miał wielki talent muzyczny. Potrafił zagrać niemal na każdym instrumencie. Wczesnym popołudniem 15 lipca wybiegł na spotkanie z przyjaciółmi z gitarą przewieszoną przez ramię. Wszyscy trzej byli członkami Armii Krajowej, a następnie – Armii Krajowej Obywatelskiej.
Na ulicy Nowomiejskiej zatrzymał ich sowiecki patrol. Zostali aresztowani i
umieszczeni w domu Dowgierdów na augustowskim Zarzeczu. Tam, w czasie
Obławy Augustowskiej, znajdował się jeden z punktów filtracyjnych stworzonych przez sowiecki kontrwywiad wojskowy „SMIERSZ”. Świadkowie widzieli tam trzech pobitych, młodych chłopaków – jeden z nich przez cały czas miał ze sobą gitarę. W pewnym momencie wywieziono ich ciężarówką w nieznanym kierunku.
Mieczysław Jatkowski, Tadeusz Stelmasik i Władysław Jedliński, podobnie jak
pozostałe ofiary Obławy Augustowskiej, zostali zamordowani przez Sowietów. Ich rodziny do dzisiaj nie znają miejsca ich pochówku.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
Historia Mieczysława, Władysława i Tadeusza zainspirowała Aleksandrę Górecką do napisania tekstu piosenki „Piwnica u Dowgierdów”. Utwór opracował muzycznie Łukasz Żurkowski, lider zespołu „ŻURKOWSKI”, a jego premierowe wykonanie miało miejsce w Augustowie 9 lipca 2022 r. podczas Festiwalu „Lipcowi” z okazji 77. rocznicy Obławy Augustowskiej. Artyści zaprezentują wtedy 10 unikalnych utworów inspirowanych autentycznymi losami ofiar Obławy Augustowskiej z lipca 1945 roku.
1 lipca 2022 r. opublikowany został klip promujący singiel:
Dom Dowgierdów w Augustowie, okres międzywojenny. Dom Dowgierdów to
jedno z miejsc w którym przetrzymywano, przesłuchiwano i torturowano osoby pojmane w Obławie Augustowskiej
Zobacz także
- Biografie Suwalszczyzny. Tu zaczynają się historie – Aleksandra Piłsudska
Aktualności
Biografie Suwalszczyzny. Tu zaczynają się historie – Aleksandra Piłsudska
Zapraszamy na kolejne spotkanie z cyklu „Biografie Suwalszczyzny. Tu zaczynają się historie”, poświęcone postaci Aleksandry Piłsudskiej z domu Szczerbińskiej – działaczki niepodległościowej, żołnierki, społeczniczki oraz żony Marszałka Józefa Piłsudskiego.
- 86. rocznica trzecich masowych deportacji obywateli polskich w głąb ZSRR | Wykład Marka Reszuty i pokaz filmu „General Nil”
Aktualności
86. rocznica trzecich masowych deportacji obywateli polskich w głąb ZSRR | Wykład Marka Reszuty i pokaz filmu „General Nil”
Instytut Pileckiego zaprasza na wydarzenie upamiętniające 86. rocznicę trzecich masowych deportacji obywateli polskich w głąb Związku Sowieckiego.
- W hołdzie Ofiarom Obławy Augustowskiej – relacja z marszu pamięci
Aktualności
W hołdzie Ofiarom Obławy Augustowskiej – relacja z marszu pamięci
19 czerwca 2026 r. przedstawiciele Instytutu Pileckiego uczestniczyli w Marszu „W Hołdzie Ofiarom Obławy Augustowskiej”, zorganizowanym w Gibach dla upamiętnienia ofiar największej powojennej zbrodni dokonanej na Polakach po zakończeniu II wojny światowej.
- Międzynarodowa konferencja: Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX wieku
Aktualności
Międzynarodowa konferencja: Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX wieku
Zapraszamy do udziału w międzynarodowej konferencji naukowej poświęconej różnorodnym formom aktywności kobiet podejmujących działania opozycyjne i kontestacyjne w warunkach systemów autorytarnych i totalitarnych XX wieku.
- Kobiety w Wojsku Polskim – nieznane bohaterki. Relacja ze spotkania
Aktualności
Kobiety w Wojsku Polskim – nieznane bohaterki. Relacja ze spotkania
- Kobiety w Wojsku Polskim – nieznane bohaterki
Aktualności
Kobiety w Wojsku Polskim – nieznane bohaterki
Zapraszamy na seminarium poświęcone kobietom, które odegrały istotną rolę w historii Wojska Polskiego i walki o niepodległość Polski.
- Trzeci Piknik Ułański – Ułańskie Święto Lasu. Historia, konie i szacunek do lasu
Aktualności
Trzeci Piknik Ułański – Ułańskie Święto Lasu. Historia, konie i szacunek do lasu
31 maja 2026 roku na polu namiotowym Swoboda w Studzienicznej odbył się Trzeci Piknik Ułański – Ułańskie Święto Lasu, zorganizowany przez Oddział Instytutu Pileckiego w Augustowie oraz Nadleśnictwo Augustów.
- III Piknik Ułański | Ułańskie Święto Lasu: pokazy rekonstruktorów konnych, stoiska edukacyjne
Aktualności
III Piknik Ułański | Ułańskie Święto Lasu: pokazy rekonstruktorów konnych, stoiska edukacyjne
31 maja zapraszamy do Studzienicznej na III edycję Pikniku Historycznego!
- Pierwsza Noc Muzeów w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej – dziękujemy za wspólne świętowanie
Aktualności
Pierwsza Noc Muzeów w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej – dziękujemy za wspólne świętowanie
Za nami wyjątkowy wieczór, po raz pierwszy mieliśmy przyjemność wziąć udział w Nocy Muzeów. Dziękujemy wszystkim, którzy zdecydowali się spędzić ten czas razem z nami.
- Noc Muzeów w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej
Aktualności
Noc Muzeów w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej
W nocy z 16 na 17 maja, serdecznie zapraszamy do Domu Pamięci Obławy Augustowskiej!
- Razem świętowaliśmy Dzień Flagi!
Aktualności
Razem świętowaliśmy Dzień Flagi!
2 maja Dom Pamięci Obławy Augustowskiej wziął udział w obchodach Dnia Flagi w Augustowie.
- Swiatłana Cichanouska, liderka białoruskiej opozycji, w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej
Aktualności
Swiatłana Cichanouska, liderka białoruskiej opozycji, w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej
22 kwietnia 2026 roku Dom Pamięci Obławy Augustowskiej odwiedziła Swiatłana Cichanouska, liderka białoruskiej opozycji demokratycznej.